Οι κυρίαρχοι των κρητικών αιθέρων

gypaetos

Γυπαετοί, όρνια, χρυσαετοί, σπιζαετοί και πολλά ακόμα περήφανα αρπακτικά, σαν σύγχρονοι Τάλοι, περιπολούν πάνω από τις κορυφές της Κρήτης. Εποπτεύουν ακόμα και σήμερα τα θρυλικά βουνά ως άξιοι εκπρόσωποι της περηφάνιας και του μεγαλείου του τόπου.

Ανοιξη στις πλαγιές του Ψηλορείτη. Θέα στην ραχοκοκκαλιά της Κρήτης. Απόλυτη ησυχία. Απόλυτη ακινησία. Μοναχά ένα αεράκι χαϊδεύει τα πουρνάρια. Ανηφορίζω ασθμαίνοντας στο κακοτράχαλο μονοπάτι κι όπως κοντοστέκομαι να χαζέψω το ερημικό τοπίο, ένας σιωπηλός γίγαντας σαν… χάλκινος πτερόσαυρος σηκώνεται από τις πέτρες επισημαίνοντας σε όλους ποιος είναι ο θεματοφύλακας των κρητικών βουνών.

Κιχ δεν βγάζω. Μένω ενεός να το κοιτώ να συναντά εκεί ψηλά το κοπάδι του, να συντονίζεται σε μια κυκλική πορεία ουράνιας ενατένισης, να επιβάλλεται των πάντων. Είναι όρνιο, αλλά θα μπορούσε να είναι γυπαετός, χρυσαετός, στικταετός ή κάποιο άλλο από τα 37 είδη αρπακτικών πουλιών που απαντώνται στην Κρήτη. Είναι πάνω από τον Ψηλορείτη, αλλά θα μπορούσε να είναι σε οποιοδήποτε άλλο βουνό ή φαράγγι του νησιού.

 1

Gyps-fulvus: Ενα όρνιο απογειώνεται προς ανεύρεση τροφής

Η θέση της Κρήτης, ανάμεσα στα δύο μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα των πουλιών, σε συνδυασμό με την πετρώδη και αχανή μορφολογία που προσφέρει δυνατότητες ασφαλούς φωλιάσματος, λειτουργούν σαν μαγνήτης για τα αρπακτικά πουλιά. Η Κρήτη μάλιστα αποτελεί το τελευταίο προπύργιο για είδη που πλέον έχουν εξαφανιστεί από πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Στην κορυφή αυτών των ειδών είναι ένα από τα σπανιότερα πουλιά της Ευρώπης, ο γυπαετός ή κοκαλάς για τους ντόπιους, ονομασμένος έτσι από τη διατροφή του που αποτελείται από κόκαλα νεκρών αιγοπροβάτων. Ακριβοθώρητος, μοναχικός, μυστήριος και μεγαλόπρεπος, κάνει σπάνια αισθητή την παρουσία του, καθώς η επικράτειά του φτάνει μέχρι τα 400 τ.χλμ.

Φωλιάζει σε απομονωμένα φαράγγια, ζευγαρώνοντας με το ίδιο ταίρι για μια ζωή, ενώ παρουσιάζει φιλοπατρία, ζώντας, τις περισσότερες φορές, στον τόπο που γεννήθηκε. Ο πληθυσμός του στα βουνά της Κρήτης αριθμεί 25 άτομα από τα οποία μόλις 8 με 12 ζευγαρώνουν, καθιστώντας το είδος ιδιαίτερα ευάλωτο, ενώ οι απειλές (υποβάθμιση βιοτόπων, υποχώρηση κτηνοτροφίας, δηλητηριασμένα δολώματα, κ.ά.) αυξάνονται.

 2

Falco peregrinus: Ενας πετρίτης ταΐζει τα μικρά του

Δίπλα του στέκεται με εντυπωσιακή ανθεκτικότητα το όρνιο. Οι γύπες αυτοί απαντώνται σε περίπου 26 αποικίες σε όλη την Κρήτη, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο πληθυσμό στα Βαλκάνια με πάνω από 200 ζευγάρια. Αν και το είδος στην ηπειρωτική χώρα έζησε μια δραματική μείωση, οι πληθυσμοί της Κρήτης κατάφεραν να αντέξουν.

Πουλί ιδιαίτερα κοινωνικό, δημιουργεί μικρές αποικίες πάνω στα βράχια απ’ όπου πετάει ομαδικά το πρωί και περνά τη μέρα επισκοπώντας με διαρκείς κύκλους πάνω από το ορεινό τοπίο έως και 60 χιλιόμετρα από το μέρος που κουρνιάζει.

Η διατήρηση των πληθυσμών του συνδέεται άμεσα με την παραδοσιακή κτηνοτροφία, καθώς τρέφεται με ψοφίμια ζώων. Δυστυχώς και τα όρνια δέχονται πίεση, κυρίως από τα δηλητηριασμένα δολώματα, τη λαθροθηρία, την υποβάθμιση των βιοτόπων αλλά και τα αιολικά πάρκα.

Τα δύο αυτά, ιδιαίτερα σπάνια πουλιά, υπάγονται πλέον σε καθεστώς αυστηρής προστασίας. Πολλά άτομα δακτυλιώνονται και παρακολουθούνται, ενώ τα τελευταία χρόνια μια προσπάθεια ενημέρωσης των τοπικών κοινωνιών για την ανάγκη διατήρησης των ειδών φαίνεται ότι αποδίδει καρπούς.

 3

Aquila chrysaetos-juv: Ενας ανήλικος χρυσαετός πετά πάνω από τις Μαδάρες

Άλλα δύο σπάνια είδη αετών που φωλιάζουν στην Κρήτη είναι ο χρυσαετός και ο σπιζαετός. Ο χρυσαετός εμφανίζεται σε υγιείς πληθυσμούς, καθώς αριθμεί περί τα 60-65 άτομα (22 ζευγάρια). Ζει στα ορεινά, σε κάθετα βράχια όπου και χτίζει τις τεράστιες φωλιές του, και τρέφεται κυρίως με πέρδικες και λαγούς.

Ο δε σπιζαετός αποτελεί ένα χαρακτηριστικό είδος των μεσογειακών οικοσυστημάτων, επιλέγοντας σαν βιότοπό του βραχώδεις περιοχές με φρύγανα. Η Κρήτη φιλοξενεί περίπου 10 ζευγάρια σπιζαετών. Στα βράχια της νήσου φωλιάζουν επίσης οι πολύ κοινές γερακίνες, μικρά βραχοκιρκίνεζα, όμορφοι πετρίτες και λίγα ζευγάρια από σπάνια χρυσογέρακα.

Στα απομονωμένα νησάκια και στις απότομες βραχονησίδες γύρω από την Κρήτη φωλιάζουν μεγάλοι αριθμοί από μαυροπετρίτες, τα όμορφα γεράκια που επιλέγουν το Αιγαίο για την αναπαραγωγή τους, ερχόμενα από τη μακρινή Μαδαγασκάρη.

Ο αριθμός των ειδών αυξάνεται κατά την περίοδο των μεταναστεύσεων, καθώς η Κρήτη αποτελεί για χιλιάδες πουλιά τον τελευταίο σταθμό πριν από την Αφρική και τον πρώτο πριν από την Ευρώπη. Το πιο κοινό αρπακτικό που περνάει και σταθμεύει στην Κρήτη, δημιουργώντας εντυπωσιακά κοπάδια που φτάνουν τα 30 άτομα, είναι ο σφηκιάρης.

 4

Gyps fulvus: Μια αποικία από όρνια, στα κάθετα βράχια ενός φαραγγιού

Τις ίδιες εποχές απαντώνται και κοπάδια από φιδαετούς. Ακολουθεί ο κρισίμως κινδυνεύων τσίφτης, ο στεπόκιρκος που κυνηγάει σε μικρές ομάδες στα χωράφια, νεαροί στικταετοί, γερακαετοί που ακολουθούν άλλα αρπακτικά που μεταναστεύουν και εντυπωσιακοί ψαραετοί. Από τα γεράκια απαντώνται τα κιρκινέζια που παλιότερα αφθονούσαν, τα κοινά την άνοιξη μαυροκιρκίνεζα και τα δεντρογέρακα.

Πολλά είδη επιλέγουν τη νήσο για να περάσουν τον χειμώνα τους, όπως οι καλαμόκιρκοι και οι χειμωνόκιρκοι που προτιμούν τους υγρότοπους, τα διπλοσάινα και τα ξεφτέρια που ζουν στα δάση, οι αετογερακίνες και οι σπάνιοι βασιλαετοί από τους οποίους πολλοί προτιμούν να παραμείνουν στο νησί για τον χειμώνα και να μην κατέβουν στην Αφρική.

Ο κατάλογος των αρπακτικών δεν τελειώνει εδώ βέβαια, καθώς υπάρχουν και οι σπάνιοι επισκέπτες. Από αυτούς σημαντικότεροι είναι οι ψαλιδιάριδες με τη διχαλωτή ουρά και ο ασπροπάρης που πολλές φορές διαλέγει την Κρήτη για το πέρασμά του στην Αφρική.

Τέλος, περιστασιακά συναντώνται θαλασσαετοί, έλανοι, χιονογερακίνες, κραυγαετοί, στεπαετοί, στεπογέρακα αλλά και εντυπωσιακοί μαυρόγυπες που παλιότερα ζούσαν και αναπαράγονταν στα βουνά της Μεγαλονήσου. Όλη αυτή η ποικιλία και οι αριθμοί κατατάσσουν την Κρήτη στην πιο σημαντική περιοχή της χώρας μας για τα αρπακτικά πουλιά.

Και αν τα βαθιά φαράγγια, τα ξερά οροπέδια και οι πετρώδεις βουνοκορφές σάς φαίνονται άδεια και έρημα, δοκιμάστε να κάνετε μια στάση. Καθίστε σε ένα σκιερό μέρος και περιμένετε… Σύντομα τα μάτια που… νιώθατε να σας κοιτούν θα εμφανιστούν. Κάποιο από τα πάμπολλα αρπακτικά θα υψωθεί στον ουρανό εποπτεύοντας το σκληροτράχηλο κορμί της Κρήτης, το αγαπημένο του σπίτι.

 5

Gypaetus barbatus: Ενας σπάνιος γυπαετός με ένα κόκαλο στα πόδια

Πηγή: thetravelbook.gr
Κείμενο: Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος
Φωτογραφίες: Andrea Bonetti

Κανένα σχόλιο

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Login

Welcome! Login in to your account

Remember me Lost your password?

Don't have account. Register

Lost Password

Register

Επιστροφή στην κορυφή