Τη λήψη απόφασης από το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης για την κατάργηση της λατομικής περιοχής Καντάνου των 347,893 στρ. και την τροποποίηση – περιορισμό της αυστηρά στα 59,598 στρ. μέχρι το τέλος λειτουργίας του υφιστάμενου λατομείου ζητούν σύλλογοι, φορείς και πολίτες με κοινή τους επιστολή προς τον περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη και τους περιφερειακούς συμβούλους, την οποία κοινοποιούν στη Συντονίστρια της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, στην Υπουργό Πολιτισμού, στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, στην Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης και στον Δήμο Καντάνου – Σελίνου.
Αναλυτικά, στο έγγραφό τους οι υπογράφοντες αναφέρουν:
“Τα ιστορικά γεγονότα συμβαίνουν σε κάποιους τόπους, κάποιες χρονικές στιγμές. Ο χρόνος παρέρχεται, όμως ο τόπος μένει εκεί για να θυμίζει τη δόξα ή τη τραγικότητα των στιγμών εκείνων. Αν και ο τόπος εξαφανιστεί χάνεται μαζί του και η Ιστορία.
Τέτοια είναι η Ιστορία του Φαραγγιού της Καντάνου, που δεν είναι μόνο ιστορία:«Η λατομική περιοχή Καντάνου έχει καθοριστεί με την ΚΥΑ 15367/83 «Περί καθορισμού περιοχών εντός του νομού Χανίων για εγκατάσταση λατομείων αδρανών υλικών χωρίς να απαιτείται άδεια εκμετάλλευσης» (ΦΕΚ 580Β ́/7-10-1983) με έκταση 347,893 στρέμματα (μπλε όρια) και παρατάθηκε η ισχύς της με την Φ14Λ/οικ.1315/99 (ΦΕΚ 2194Β ́/21-12-1999) απόφαση Νομάρχη. Με τη σύμβαση (1) γίνεται έγκριση υπογραφής μισθωτηρίου συμβολαίου για όλη την λατομική έκταση αλλά η εκμετάλλευση περιορίζεται στα 59,598 στρέμματα (κίτρινα όρια) για την οποία έχει εγκριθεί ΑΕΠΟ (αρ. απ όφασ ης 3048/16/10/2013 διαρκ είας 10 ετώ ν αρχικά και 4284/14/12/2018 τροποποιητική με παράταση μέχρι και το τέλος του 2048).
Όμως: Με την ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/50219/1085/4-6-2010 απόφαση Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού (ΑΑΠ 267) χαρακτηρίσθηκε ως ιστορικός τόπος τμήμα της επαρχιακής οδού Καντάνου (Κανδάνου) – Χανίων σε μήκος 6.640 μέτρων και σε πλάτος 50 μέτρων ένθεν και ένθεν του άξονα του δρόμου και με διεύρυνση άνω των 50 μέτρων εκεί όπου απαιτεί η γεωμορφολογική ενότητα του χώρου.
Μεγάλο μέρος της ανωτέρω οδού βρίσκεται εντός του κέντρου της λατομικής περιοχής (κόκκινο χρώμα), ενώ το υπόλοιπο μέρος της οδού, γειτνιάζει και βρίσκεται σε άμεση οπτική επαφή με λατομική περιοχή.
Αμέσως μετά τον χαρακτηρισμό του ιστορικού τόπου η εταιρεία «ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΣΕΛΙΝΟΥ Α.Ε.», η οποία εκμεταλλεύεται το υφιστάμενο λατομείο των 59,598 στρ., προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας ζητώντας την ακύρωση της πράξης χαρακτηρισμού του ιστορικού τόπου, αποσκοπώντας στην μελλοντική επέκταση των εργασιών της στο σύνολο της λατομικής περιοχής.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας με την τελεσίδικη ΣτΕ 366/2016 (2) απόφασή του απέρριψε την αίτηση ακύρωσης και επικύρωσε την ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/50219/1085/4-6-2010 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, επισημαίνοντας ότι: «Το μήκους 6.640,00 μέτρων τμήμα της επαρχιακής οδού Καντάνου (Κανδάνου)-Χανίων χαρακτηρίστηκε ως ιστορικός τόπος διότι αποτελεί ένα σύνθετο έργο του ανθρώπου και της φύσεως, αποτελούμενο από το ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος τεχνικό έργο των αρχών του 20ού αιώνα που διατηρείται σε πολύ καλή φυσική κατάσταση χωρίς αλλοιώσεις και επεμβάσεις και το εξαιρετικού φυσικού κάλλους φαράγγι, το οποίο διασώζει την ιστορική μνήμη της περιοχής και, ειδικότερα, αποτελεί μοναδική μαρτυρία για την καταστροφή της Κανδάνου κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Αποτέλεσμα των ανωτέρω είναι ότι σήμερα εντός της λατομικής περιοχής Καντάνου, που ορίστηκε πριν 40 περίπου χρόνια, σήμερα υφίσταται θεσμοθετημένος και αναγνωρισμένος ιστορικός τόπος, που εκ των πραγμάτων δημιουργεί νέα δεδομένα.
Σύμφωνα με το άρθρο 49 παρ. 1 β του ν. 4512/2018 «Ρυθμίσεις για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 5/17-01-2018) απαγορεύεται η εκμετάλλευση λατομείων, αν από αυτήν δημιουργείται άμεση ή έμμεση βλάβη σε […] ιστορικούς τόπους […].
Κατά το άρθρο δε 48 παρ. 9 του ίδιου ανωτέρω νόμου «Με διαδικασία ανάλογη εκείνης του καθορισμού της είναι δυνατ[ός] […] [ο] περιορισμός των ορίων ενεργοποιημένης λατομικής περιοχής».
Οι Λατομικές Περιοχές σύμφωνα με το άρθρο 46 παρ. 5 του ίδιου ανωτέρω νόμου καθορίζονται – και επομένως μπορούν να περιοριστούν – «ύστερα από σύμφωνη γνώμη της [επιτροπής Καθορισμού Λατομικών Περιοχών], με απόφαση του Περιφερειάρχη, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Οι χρήσεις ιστορικού τόπου και λατομείου είναι προδήλως ασύμβατες.
Από το 2007 πολίτες, φορείς και σύλλογοι, από το Σέλινο και τα Χανιά με συμπαράσταση από όλη την Ελλάδα, έδωσαν δυναμικό αγώνα για την διάσωση του Ιστορικού Φαραγγιού της Καντάνου, ακυρώνοντας την δρομολογημένη επέκταση του Λατομείου στο σύνολο της λατομικής περιοχής των 347,893 στρ. (που θα επέφερε τον ολοκληρωτικό αφανισμό του) και πέτυχαν, με τις ενέργειες τους, την θεσμική αναγνώριση της Ιστορικότητας του Παλαιού Επαρχιακού δρόμου και φαραγγιού.
Το Αίτημα για την διάσωση του Ιστορικού Φαραγγιού είχαν προσυπογράψει τότε εκτός από τους προαναφερόμενους πολίτες, φορείς και συλλόγους και προσωπικότητες, όπως ο Μανώλης Γλέζος και ο Ευτύχης Μπιτσάκης, τα κόμματα [ΠΑΣΟΚ – κλιμάκιο περιβάλλοντος (Κουβέλης – Μανιάτης), ΝΔ (Βολουδάκης), ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ (Αλαβάνος, Κριτσωτάκης), ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ και ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Παπούλιας.
Η Διεύθυνση Δασών Χανίων την με από 3/10/2013 (Αρ. Πρ. 9501 ΑΔΑ: ΒΛΛ4ΟΡ1Θ-ΕΓΜ) γνωμοδότησή της έχει ζητήσει: «την απένταξη της υπόλοιπης έκτασης (πέρα των 59,598 στρ.) από τον χαρακτήρα της λατομικής περιοχής, και την εξεύρεση νέας θέσης».
Ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων κ Καλογερής με την αρ. πρ. 895/26-6-2020 επιστολή του επισημαίνει ότι: «… το θέμα του δρόμου (λιθόκτιστου) ο οποίος και μόνο εκ του χαρακτηρισμού του ως επαρχιακού δημιουργεί δεσμεύσεις & Και απαγορεύσεις στην εκμετάλλευση στο σύνολο της λατομικής περιοχής πολύ δε περισσότερο λόγω του χαρακτηρισμού του ως ιστορικού».
Το Δημοτικό Συμβούλιο Καντάνου με την αρ. πρ. 104/30-6-2020 (ΑΔΑ:62Σ8ΩΕ1-ΛΘΧ) απόφασή του, αποφασίζει μεταξύ άλλων:
1) «Την κατάθεση από το Δήμο στην Επιτροπή Καθορισμού Λατομικών Ζωνών αίτημα για τη μείωση της έκτασης της λατομικής περιοχής στον υφιστάμενο λατομικό χώρο εξόρυξης, ήτοι στα 59,598 στρ. και
2) Τη δέσμευση προώθησης κάθε απαραίτητης μελέτης ώστε οποιαδήποτε περιοχή χρησιμοποιηθεί στο μέλλον ως χώρος εξόρυξης αδρανών υλικών να τηρεί τους όρους προστασίας του περιβάλλοντος και τα συμφέροντα της τοπικής κοινωνίας, βάσει του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του πρώην Δήμου Πελεκάνου».
Παραδόξως όμως έπειτα από την από 6/5/2020 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης (Αρ. Απόφασης 45/2020 ΑΔΑ:Ω1Γ57ΛΚ-3ΔΓ), υφίσταται σήμερα εν δυνάμει δυνατότητα επέκτασης του λατομείου των 59,598 στρεμμάτων σε ολόκληρη την λατομική περιοχή των 347,893 στρεμμάτων, που είναι όμως εκ των πραγμάτων αχρηστευμένη κατά τον προορισμό της μετά το χαρακτηρισμό της οδού της επαρχιακής οδού Καντάνου (Κανδάνου) – Χανίων εντός του φαραγγιού της Καντάνου ως ιστορικού τόπου, πόσο δε μάλλον που η έμμεση βλάβη στον ιστορικό τόπο έχει ήδη εντοπιστεί από τις Υπηρεσίες από την λειτουργία ακόμα και του υφιστάμενου λατομείου στην αδειοδοτημένη έκταση των 59,598 στρ. που έχει ήδη έχει επεκταθεί στα 115 στρ. περίπου (3)!
– Ζητούμε από τον Περιφερειάρχη και το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης να λάβουν υπόψιν τους τα πραγματικά γεγονότα για την ύπαρξη του ιστορικού τόπου και του τοπίου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους στο φαράγγι της Καντάνου και να συνταχθούν με το πάνδημο αίτημα της διάσωσής του, λαμβάνοντας απόφαση προς την αρμόδια επιτροπή Καθορισμού Λατομικών Περιοχών, που να ζητά την τροποποίηση και τον περιορισμό της έκτασης της λατομικής περιοχής -αυστηρά- στα σημερινά όρια της εκμετάλλευσης των 59,598 στρεμμάτων, ώστε να εξασφαλιστεί η ακεραιότητα τού ιστορικού τόπου και η μη περαιτέρω υποβάθμισή του.
1. Να σημειώσουμε ότι το υπ’ αρ. 5882/23-5-20025 μισθωτήριο συμβόλαιο του λατομικού χώρου, αναφέρει (σελ. 4) ότι για την επέκταση του Λατομείου στα 348 στρ. «απαραίτητη προϋπόθεση είναι να σταματήσει οποιαδήποτε χρήση του παλαιού (κηρυγμένου ιστορικού) επαρχιακού δικτύου που διέρχεται μέσα από την λατομική περιοχή».
2. https://nomosphysis.org.gr/13433/ste-3662016-xaraktirismos-tmimatos-eparxiakis-odoy-kandanoy-xanion-os-istorikoy-topoy/
3. Βλ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΠΑΝΣΜ/311341/27884/3943/30-11-2015 (ΑΔΑ:7ΖΘΩ4653Π4-ΡΩΤ) Απόφαση Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού: «Έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την εκμετάλλευση υφιστάμενου λατομείου αδρανών υλικών στη θέση Κακόσκαλα, Δήμου Καντάνου – Σελίνου Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, Περιφέρειας Κρήτης»: «Επισημαίνουμε επίσης, ότι θα πρέπει να κατατεθεί συμπληρωματική μελέτη για την αποκατάσταση του λατομείου με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, άλλως η έμμεση βλάβη στον ιστορικό τόπο θα είναι μόνιμη και οριστική» (έμφαση δική μας), και Απόφαση Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων Κρήτης (Α.Π. 2765/9-12-2014) (ΑΔΑ: ΩΠΒΚΓ-Σ6Μ) «Μη έγκριση ανέγερσης νέας εγκατάστασης λειτουργίας της εταιρείας Λατομεία Σελίνου Α.Ε. στη θέση Κακόσκαλα, στον περιβάλλοντα χώρο του χαρακτηρισμένου ως ιστορικού τόπου παλαιού επαρχιακού δρόμου της Καντάνου, Δήμου Καντάνου-Σελίνου, Π.Ε. Χανίων»: «η λειτουργία λατομείου στη θέση αυτή (ενν. την υφιστάμενη) είναι ασυμβίβαστη με το χαρακτήρα του και προξενεί σοβαρή βλάβη στο τμήμα του ιστορικού τόπου με τον οποίο γειτνιάζει άμεσα» (έμφαση δική μας)”.
Οι υπογράφοντες
1) Πολιτιστικός Σύλλογος Καντάνου
2) Πολιτιστικός Σύλλογος Απανταχού Φλωριανών και Φίλων “Τα Φλώρια”
3) Εκπολιτιστικός – Επιμορφωτικός Σύλλογος των Απανταχού Κακοδικιανών
4) Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Γυμνασίου – ΕΠΑΛ Καντάνου
5) Αγροτικός Συνεταιρισμός Κακοδικίου
6) Πολιτιστικός Σύλλογος Κακοδικιανών Αττικής
7) Σύλλογος Καντανιωτών Αττικής “Η Κάντανος”
8) Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου Χανίων http://sylepistselinou.blogspot.com/2020/06/blog-post_19.html
9) Σύλλογος Εργαζομένων ΟΤΑ Νομού Χανίων
10) 177 υπογραφές, οι περισσότερες εξ αυτών, δημότες και κάτοικοι του Δήμου Καντάνου – Σελίνου
11) 57 υπόγραφες υποστήριξης από προσωπικότητες μέσω προσωπικών μηνυμάτων και e-mail
12) 320 ηλεκτρονικές υπογραφές στην πλατφόρμα change.org
Φωτογραφίες: Κωστής Πετράκης
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter