Το ζήτημα του υπερτουρισμού στην Κρήτη και η ανάγκη ν’ ανοίξει ο σχετικός διάλογος στο νησί επισημάνθηκε κατά τη διάρκειατης ανοιχτής εκδήλωσης με θέμα «Υπερτουρισμός: ευκαιρία ή απειλή για τον τουρισμό;», που διοργάνωσε απόψε η Νέα Αριστερά Χανίων, στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο.
Ο κ. Γιάννης Σπιλάνης, περιφερειολόγος, ομότιμος καθηγητής Τμήματος Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου, διευθυντής Εργαστηρίου Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης και Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου, επισήμανε -σε δηλώσεις του- ότι «υπερτουρισμός είναι η άποψη που έχουν είτε οι κάτοικοι ενός τόπου είτε οι επισκέπτες ενός τόπου, για το εάν ο τόπος αυτός καλύπτει τις δικές τους ανάγκες, αν τους ζορίζει, αν τους ευχαριστεί, αν έχουν μία καλή εμπειρία – και οι κάτοικοι εάν ζούνε καλά. Αυτό είναι το θέμα, το οποίο έχει να κάνει με τον υπερτουρισμό. Άρα είναι η αντίληψη των κατοίκων. Αυτό το μετράμε κάνοντας έρευνα στους ίδιους για να δούμε ποια είναι η άποψή τους», σημείωσε απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Και συνέχισε: «Εμείς κάναμε έρευνες φέτος στα Ιόνια Νησιά -και όχι μόνο- και οι κάτοικοι δήλωσαν ότι υπάρχει υπερτουρισμός, υπάρχει πάρα πολύς κόσμος, δεν μπορούν να πάνε στις παραλίες, δεν μπορούν να κινηθούν, άρα το μετράμε ρωτώντας τους ίδιους για να εκφράσουν την άποψή τους. Είναι πολύ συγγενικό με τη φέρουσα ικανότητα, που τη μετράμε με νούμερα, που έχουν να κάνουν με το αν έχουμε κυκλοφοριακό πρόβλημα, αν έχουμε νερό, αν έχουμε χώρο για να ζήσουμε. Αυτό είναι το αντικειμενικό, που μετράμε τη φέρουσα ικανότητα. Αλλά ο υπερτουρισμός αφορά την αντίληψη των ανθρώπων».
Ερωτηθείς αν υπάρχει, κατά την άποψή του, υπερτουρισμός στην Κρήτη, ο κ. Σπιλάνης υπογράμμισε ότι «η Κρήτη, επειδή είναι μεγάλη, είναι πολύ πιο δύσκολο να ορίσεις τα όρια της τουριστικής περιοχής. Δεν είναι όπως ένα μικρό νησί, όπου τα όρια είναι πολύ πιο μικρά. Ξέρουμε πάρα πολύ καλά ότι η βόρεια Κρήτη έχει το μεγαλύτερο κομμάτι του τουρισμού, ξέρουμε ότι υπάρχει πάρα πολύς κόσμος. Εγώ δεν έχω μελετήσει ιδιαίτερα την Κρήτη, μελετώ τα μικρότερα νησιά και δεν μπορώ να έχω σαφή απάντηση, αλλά φαίνεται ότι και στην Κρήτη πια, στις πόλεις, τις μεγάλες, και σε άλλες περιοχές υπάρχει πολύ μεγάλη συγκέντρωση, από τα νούμερα που βλέπουμε κι εμείς».
Από αριστερά: Ζωή Γεωργούλα, Γιάννης Σπιλάνης, Μιχάλης Νικολακάκης, Πέτρος Λυμπεράκης
Ο κ. Σπιλάνης επισήμανε ότι «εξαρτάται τι θέλουμε και γιατί το συζητάμε. Αν είναι για να δημιουργήσουμε ή να απαγορεύσουμε νέες κλίνες, θα έλεγα ότι αν έχει υπερτουρισμό έστω και ένα μήνα είναι σαν να έχεις πίεση 22. Αν βάλεις και άλλα ξενοδοχεία, θα πας στο 24, θα πας στο 26. Μέσο όρο θα βγάλετε με το 12, τη χαμηλή πίεση ή θα πεθάνετε στο 24; Δηλαδή ο προορισμός θα πεθάνει στο 24. Πρέπει, λοιπόν, να καταλάβουμε ότι εάν όντως έστω και για ένα μήνα έχει πολύ υψηλό τουρισμό, δεν πρέπει να αυξήσουμε τις κλίνες. Πρέπει να δούμε τι άλλη διαχείριση θα κάνουμε. Αν αυξήσουμε τις κλίνες, τους δύο μήνες δεν θα είναι απλά υπερτουρισμός, θα είναι έμφραγμα».
Ο ίδιος διευκρίνισε πως «δεν λέει κανείς να σταματήσει ο τουρισμός, αλλά να σταματήσει η αύξηση των κλινών την υψηλή περίοδο. Δεύτερον, είναι να μπορέσεις να επιμηκύνεις την περίοδο κάτω από άλλες συνθήκες, γιατί αυτό που συζητάμε και το άκουγα και σήμερα εδώ είναι ότι έχοντας μεγαλώσει η σεζόν οι άνθρωποι δεν αντέχουν πια. Δεν μπορείς να δουλεύεις 18ωρα επί έξι μήνες. Αποκλείεται. Το 18ωρο μπορεί να το κάνεις για δύο μήνες, για τρεις μήνες… Ούτε ο μικρός επαγγελματίας, ούτε ο εργαζόμενος μπορεί να αντέξει έτσι. Άρα, θα πρέπει να αποφασίσουμε, εάν όντως θεωρούμε ότι έχουμε υπερτουρισμό, έστω και για ένα μήνα, πρέπει να πούμε στοπ στις κλίνες. Αυτό είναι το πρώτο. Από ‘κει και πέρα, πρέπει να διαχειριστούμε και να δούμε πώς μπορούμε να αυξήσουμε τα έσοδα από τον τουρισμό, κάνοντας άλλες δραστηριότητες μαζί με τον τουρισμό. Συζητάμε εδώ και χρόνια για τις ειδικές μορφές που δεν αναπτύσσονται, συζητάμε για τη σύνδεση του τουρισμού με τη διατροφή, δεν είναι αυτή που θα έπρεπε, άρα πρέπει ν’ αλλάξουμε. Και βέβαια δεν πρέπει πια να κυνηγάμε την πελατεία μέσα από το all inclusive, την πελατεία χαμηλών εσόδων. Δεν είναι δυνατόν. Άρα, υπάρχουν πράγματα να κάνουμε για να βελτιώσουμε. Καταλαβαίνετε ότι αν μέσα στην αίθουσα εδώ βάλετε 400 άτομα, αντί για 200, θα βάλετε 500 μετά, θα βάλετε 600 επειδή θέλουμε να εισπράξουμε και άλλα; Επειδή θα έχετε ένα έσοδο; Δεν είναι δυνατόν. Να το σκεφθούμε αυτό το πράγμα έτσι. Δεν μπορεί να αυξηθεί, αφού δεν χωράει ο τόπος πια. Δεν χωράνε οι παραλίες. Κάτι πρέπει να κάνουμε λοιπόν».
Ο κ. Σπιλάνης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, υπογράμμισε ότι «το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό κινείται σε τραγική κατεύθυνση. Ούτε στους προορισμούς όπως είναι η Σαντορίνη και η Μύκονος δεν βάζει φρένο, απλώς λέει ότι μπορούν να γίνουν όσα πεντάστερα θέλετε. Η Κρήτη μπορεί να λέμε ότι έχει χώρο, το ερώτημα είναι και τι θέλουμε ως ανάπτυξη στην Κρήτη, τι θέλετε ως ανάπτυξη στην Κρήτη. Δεν αποφασίζω εγώ, πρέπει ν’ αποφασίσουν οι άνθρωποι της Κρήτης τι θέλουν και αν θέλουν και άλλες κλίνες παντού. Αυτό είναι το ζητούμενο. Εγώ δεν θεωρώ ότι αυτό είναι στη σωστή κατεύθυνση. Τα νούμερα που έχουμε βγάλει και το ζήσαμε φέτος πάλι… Δεν είναι δυνατόν ν’ αυξάνονται οι αφίξεις και να μειώνονται τα έσοδα. Κάτι κάνουμε στραβά. Το καμπανάκι χτύπησε πέρυσι ελαφριά. Φέτος χτύπησε βαρύτερα. Και να πω και κάτι ακόμη, που βγαίνει από τα νούμερα. Εδώ και είκοσι χρόνια, ενώ τα πεντάστερα και τα τετράστερα ξενοδοχεία έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, η κατά κεφαλήν δαπάνη μειώνεται. Τι αντιλαμβανόμαστε απ’ αυτό; Ενώ θα έπρεπε να έχει διπλασιαστεί γιατί έχουν διπλασιαστεί τα πεντάστερα, όχι δεν αυξάνεται, μειώνεται κιόλας. Μήπως αυτό θα έπρεπε κάτι να μας πει; Άρα, πρέπει να κάνουμε μία νηφάλια ανάλυση των δεδομένων. Εμείς αυτή τη δουλειά κάνουμε. Και γι’ αυτό είμαστε εδώ. Να κάνουμε νηφάλια ανάλυση των δεδομένων και μετά ν’ αποφασίσουμε, όλοι μαζί, τι είναι αυτό που θέλουμε. Η Κρήτη θέλει ακόμα πιο πολύ τουρισμό; Εάν το αποφασίσει και το θέλει, να γίνει. Όχι να της επιβληθεί. Αν αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση πει ότι δεν θέλω καμία άλλη κλίνη, μέσα από το χωροταξικό μπορεί να το πετύχει. Κατ’ αρχάς, αυτή τη στιγμή αφήνει ανεξέλεγκτα παντού τις στρατηγικές επενδύσεις. Γιατί θέλουμε και άλλους τουρίστες, όταν τα έσοδά μας μειώνονται; Είναι ένα τεράστιο πρόβλημα, θέλει ψυχραιμία αυτή η συζήτηση, δεν θέλει ανταλλαγή πετροβολισμών, θέλει συζήτηση για να ληφθούν αποφάσεις και ότι καταλάβαμε καλά γιατί το κάνουμε. Δεν είναι τόσο απλό να γίνει αυτό. Χρειάζεται μία διαβούλευση, η οποία δεν γίνεται…», σημείωσε και τόνισε ότι «ο κάθε προορισμός πρέπει να αποφασίσει προς τα πού θέλει να κινηθεί. Άρα η Κρήτη θα πρέπει να αποφασίσει αν θέλει παραπάνω κλίνες», κατέληξε ο κ. Σπιλάνης.
Ο διδάσκων Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Μιχάλης Νικολακάκης τόνισε, από την πλευρά του, ότι «είναι ανάγκη να υπάρχουν θεσμικά, κανονιστικά και νομικά όρια στην έκταση της τουριστικής δραστηριότητας, με τρόπο τέτοιο, έτσι ώστε ο τουρισμός να είναι αυτό που πρέπει να είναι, δηλαδή μια δραστηριότητα που σέβεται το περιβάλλον, χωρίς να το υπονομεύει εις βάρος των επόμενων γενεών».
Ο κ. Νικολακάκης επισήμανε ότι «δεν υπάρχει κανένας λόγος να είμαστε φοβικοί απέναντι στις κοινωνικές αντιδράσεις. Οι δημοκρατίες έχουν και κοινωνική διαμαρτυρία. Το θέμα είναι ότι η κοινωνική διαμαρτυρία είναι ένα καμπανάκι για να σκεφτούμε τι είναι αυτά που μπορεί να κάνουν τις τοπικές κοινωνίες ν’ αντιδρούν και τι είναι αυτά που μπορεί να κάνουν τις τοπικές κοινωνίες, την ώρα που οι ίδιες είναι συμμέτοχες σε μία παραγωγική δραστηριότητα, να υπάρχουν κριτικές φωνές που παράγονται. Είναι αφορμή για συζήτηση, δεν υπάρχει λόγος να το φοβόμαστε».
Ο ίδιος σημείωσε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, πως «δε νομίζω ότι στην Κρήτη έχουμε υπερτουρισμό, αλλά υπάρχουν εκδοχές και εκδηλώσεις μιας εξάντλησης περιβαλλοντικών πόρων και του δομημένου περιβάλλοντος και της ικανότητας να υποδεχθούν κάποιες περιοχές στην Κρήτη επιπλέον τουρίστες. Και αυτό πρέπει να είναι μία δημόσια συζήτηση, η οποία πρέπει να γίνει με τρόπο τέτοιο που να εμπλέκει, φυσικά, και τα κινήματα διαμαρτυρίας και τα πολιτικά κόμματα και τους φορείς και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά φυσικά και τους ίδιους τους συλλογικούς φορείς εκπροσώπησης του τουριστικού κλάδου, τους εργαζόμενους, τους ξενοδόχους και ούτω καθεξής. Είναι μία δημόσια συζήτηση που δεν πρέπει να φοβόμαστε να την κάνουμε γιατί θα βλάψουμε τον τουρισμό. Το αντίθετο. Είναι μία δημόσια συζήτηση από την οποία ο τουρισμός έχει να επωφεληθεί πάρα πολύ για τη μακροβιότητά του».
Ο βιολόγος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης και στέλεχος της Νέας Αριστεράς, Πέτρος Λυμπεράκης, ο οποίος συντόνισε την εκδήλωση, σημείωσε, αρχικά, ότι «εμείς ξεκινήσαμε να οργανώσουμε αυτή την εκδήλωση, όχι επειδή δεν έχουμε τι άλλο να κάνουμε για τον υπερτουρισμό, αλλά γιατί το νιώσαμε ως ανάγκη. Και από τις συζητήσεις που γίνονται στην πόλη -δεν είναι μόνο δική μας συζήτηση, ακούγεται πάρα πολύ συχνά ο όρος- και από την αίσθηση που είχαμε ως κάτοικοι ότι η πόλη μάς διώχνει, αλλά και από την εμπειρία άλλων χωρών, που έχουν φτάσει πριν από εμάς σε επίπεδα πολύ ζόρικα και τώρα το κουβεντιάζουν ήδη – και λέμε: δεν πρέπει ν’ ανοίξει αυτή η συζήτηση; Δεν πρέπει κι εμείς, όχι να πάρουμε κάποιες αποφάσεις άμεσα, αλλά να δούμε… πρέπει να κάνουμε κάτι; Αυτή ήταν η αφορμή. Ως Νέα Αριστερά το κουβεντιάσαμε πάρα πολύ. Θεωρήσαμε και ενδιαφέρον να γίνει ενόψει του συνεδρίου, να μπορούμε να καταθέσουμε και αυτές τις απόψεις στο συνέδριο που θα κάνουμε. Καλέσαμε δύο ομιλητές οι οποίοι είναι ειδικευμένοι στο αντικείμενο. Έχουν και οι δύο και σπουδές και πράξη πάνω στο αντικείμενο… Να ξεκινήσουμε συντεταγμένα αυτόν τον διάλογο. Μπορούμε να το κάνουμε -μη συγκρινόμαστε- όπως η Βαρκελώνη, όπου έχει ξεκινήσει συντεταγμένα αυτόν τον διάλογο ο Δήμος. Εμείς δεν πρέπει να το κάνουμε; Αυτή είναι η ερώτηση».
Ο κ. Λυμπεράκης ανέφερε, ακόμη, ότι «ο υπερτουρισμός δεν είναι μόνο πόσοι τουρίστες έρχονται. Δεν πρέπει να το δούμε μόνο ποσοτικά. Είναι πολλοί παράγοντες. Το πρόβλημα της κατοικίας δεν συνδέεται με τον υπερτουρισμό; Το πρόβλημα των υποδομών. Να μπορούμε να πάμε ή όχι στον δρόμο συνδέεται με τον υπερτουρισμό; Το νερό, που άκουσα με έκπληξη δημοτικό άρχοντα να λέει “συγνώμη, έχουμε έλλειψη νερού, από τον τουρισμό και τη γεωργία θα δώσουμε προτεραιότητα στον τουρισμό”. Αυτό με σόκαρε. Δεν είναι, λοιπόν, μόνο πόσοι τουρίστες είναι, αλλά είναι ένα τεράστιο πλέγμα δραστηριοτήτων και κοινωνικών εκδηλώσεων που πρέπει να το ελέγξουμε μαζί».
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter