Η σχέση ανάμεσα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Πολιτισμό είναι μια αλληλένδετη σχέση. Είναι κρίσιμο να μιλήσουμε για αναγέννηση αυτή της σχέσης καθώς δεν είναι σπάνιες οι φορές που η προώθηση του Πολιτισμού παραγκωνίζεται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η πολιτιστική πολιτική επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών σε τοπικό επίπεδο κάθε φορά που περνούν από κάποια κεντρική πλατεία με κάποιο έργο τέχνης.
Οι βασικές αρμοδιότητες της Αυτοδιοίκησης στον τομέα του Πολιτισμού είναι να τον προάγει και να τον αναδεικνύει με κάθε ευκαιρία. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαχειρίζεται διάφορες πολιτιστικές υποδομές, όπως δημοτικά θέατρα, βιβλιοθήκες και πολιτιστικά κέντρα. Οι συνήθεις τρόποι ενίσχυσης της πολιτιστικής δημιουργίας από τους Δήμους είναι η χρηματοδότηση καλλιτεχνικών δράσεων.
Ωστόσο, παρά τις θεσμοθετημένες αρμοδιότητες, η πραγματικότητα συχνά απέχει από το ιδανικό. Σε πολλούς Δήμους της χώρας, ο Πολιτισμός παραμένει στο περιθώριο, αντιμετωπιζόμενος είτε ως διακοσμητικό στοιχείο είτε ως ευκαιρία για πρόσκαιρη προβολή χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό. Η έλλειψη μακρόπνοου οράματος, η γραφειοκρατία, αλλά και η υποχρηματοδότηση οδηγούν συχνά σε αποσπασματικές δράσεις, χωρίς συνέχεια ή ουσιαστικό αντίκτυπο στην τοπική κοινωνία.
Ταυτόχρονα, η απουσία αξιοκρατικών διαδικασιών και η κυριαρχία πελατειακών λογικών μετατρέπει τον Πολιτισμό σε ένα πεδίο εξυπηρετήσεων, στερώντας του την ανεξαρτησία και τη δυναμική που θα μπορούσε να έχει. Πολιτιστικοί σύλλογοι, νέοι καλλιτέχνες και ενεργοί πολίτες συχνά νιώθουν ότι οι φωνές τους δεν ακούγονται ή δεν χωρούν στον «προγραμματισμό» του Δήμου.
Κι όμως, υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες αναγέννησης. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην ανάπτυξη ενός ζωντανού, δημοκρατικού και συμμετοχικού Πολιτισμού. Ένας Δήμος με πολιτιστικό όραμα δεν περιορίζεται στη διοργάνωση εκδηλώσεων, αλλά χτίζει πολιτιστική ταυτότητα με διάρκεια, που ενισχύει τη συνοχή της κοινότητας, προσελκύει επισκέπτες, δημιουργεί ευκαιρίες απασχόλησης και ενδυναμώνει το αίσθημα συμμετοχής των πολιτών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι συνέργειες με τοπικούς δημιουργούς, σχολεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και φορείς της κοινωνίας των πολιτών είναι απαραίτητες. Η πολιτιστική πολιτική δεν πρέπει να σχεδιάζεται πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά μέσα από διάλογο, διαβούλευση και ανοιχτότητα σε νέες ιδέες.
Υπάρχουν ήδη παραδείγματα Δήμων στην Ελλάδα και το εξωτερικό που έχουν επενδύσει στον Πολιτισμό ως μοχλό ανάπτυξης. Πόλεις όπως η Ελευσίνα, που έγινε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, απέδειξαν πως ακόμη και περιοχές με έντονα κοινωνικά ή οικονομικά προβλήματα μπορούν να αναγεννηθούν μέσω του Πολιτισμού, όταν υπάρχει σχεδιασμός και πολιτική βούληση.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερες εκδηλώσεις, αλλά μια ολιστική πολιτική που συνδέει τον Πολιτισμό με την Εκπαίδευση, την κοινωνική ένταξη, το Περιβάλλον, την Τεχνολογία και την τοπική Οικονομία.
Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, η πολιτιστική πολιτική της Αυτοδιοίκησης μπορεί να γίνει φάρος δημοκρατίας, δημιουργίας και ελπίδας. Μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να ξαναδούν τον τόπο τους αλλιώς, να νιώσουν ότι ανήκουν, να συμμετέχουν ενεργά στο συλλογικό γίγνεσθαι.
Γιατί ο Πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά καθημερινή ανάγκη. Και η Αυτοδιοίκηση, όταν επιλέγει να τον υπηρετεί με συνέπεια και φαντασία, μπορεί πραγματικά να πυροδοτήσει μια νέα τοπική αναγέννηση.
* Η κα Φωτεινή Τζουβελέκη είναι φοιτήτρια Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter