Οι επιστήμονες κατέληξαν: Ηφαιστειογενείς οι σεισμοί του χειμώνα στη Σαντορίνη

Κατανομή σεισμικότητας Γενάρη-Φλεβάρη 2025

(a) Χάρτης σεισμών: Εμφανίζονται πάνω από 30.000 σεισμοί που καταγράφηκαν από 1 Οκτωβρίου 2024 έως 25 Φεβρουαρίου 2025, με επίκεντρα γύρω από τη Σαντορίνη και το Κολούμπο. Τα σημάδια είναι χρωματισμένα ανάλογα με το βάθος του σεισμού. Τα κίτρινα τρίγωνα δείχνουν τους σεισμογράφους, ενώ τα μαύρα βέλη δείχνουν πόσο και προς ποια κατεύθυνση μετακινήθηκαν τα GPS σημεία στη Σαντορίνη.

(b) Μηχανισμοί γένεσης σεισμών: Για 180 ισχυρότερους σεισμούς (μεγέθους >3,6), φαίνονται οι άξονες πίεσης (P) και τάσης (T). Αυτοί δείχνουν ότι η περιοχή «τεντώνεται» κατά μήκος άξονα βορειοδυτικά–νοτιοανατολικά, κάτι που ταιριάζει με τα ρήγματα της περιοχής.

(c–e) Κάθετες τομές: Δείχνουν πώς εξελίχθηκε στο βάθος το σμήνος σεισμών μέσα σε έναν μήνα. Το χρώμα συμβολίζει τη χρονολογία: από τους πρώτους σεισμούς στα τέλη Ιανουαρίου έως τους τελευταίους στα τέλη Φεβρουαρίου. Φαίνεται καθαρά πώς η σεισμική δραστηριότητα μετακινήθηκε με τον χρόνο και το βάθος.

(f) Χρονικές φάσεις της κρίσης: Η όλη ακολουθία χωρίζεται σε πέντε φάσεις (Ι–V). Κάθε φάση δείχνει διαφορετική πορεία του μάγματος και διαφορετικό στυλ σεισμικότητας: πρώτα βαθιά και κοντά στη Σαντορίνη, μετά προς τα βορειοανατολικά, πιο ρηχά, και τέλος πλευρική μετακίνηση προς το Ανυδρος.

Πώς εξελίχθηκε η κρίση

• Καλοκαίρι 2024 – Ιανουάριος 2025: Σταδιακή διόγκωση της Σαντορίνης (έδαφος ανυψώθηκε περίπου 5 εκ.), αυξημένα αέρια στο Νέα Καμένη.

• 27 Ιανουαρίου 2025: Ξεκινάει ισχυρό σεισμικό σμήνος κοντά στη Σαντορίνη και στο Κολούμπο. Ακολουθούν πάνω από 30.000 σεισμοί σε διάστημα ενός μήνα.

• Αρχές Φεβρουαρίου: Οι σεισμοί γίνονται πιο ισχυροί (μέχρι Μ 5), δείχνοντας ότι το μάγμα κινείται σε διαφορετικά βάθη και κατευθύνσεις.

• Μέσα Φεβρουαρίου: Το μάγμα «διασχίζει» τον φλοιό σε πλευρική κατεύθυνση και η σεισμική δραστηριότητα κορυφώνεται.

• Τέλη Φεβρουαρίου: Η διείσδυση ολοκληρώνεται και η σεισμικότητα αρχίζει να μειώνεται.

Η ελληνική πολιτεία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Σαντορίνη και τα γύρω νησιά τον Φεβρουάριο–Μάρτιο 2025.

Τι μας δείχνει η κρίση

Η Σαντορίνη και το Κολούμπο διαθέτουν ξεχωριστά «ρεζερβουάρ» μάγματος, αλλά φαίνεται πως επικοινωνούν σε μεγαλύτερα βάθη. Η κρίση δείχνει ότι τα δύο ηφαίστεια μπορεί να «μοιράζονται» ή να ανταγωνίζονται για το ίδιο μάγμα, κάτι που εξηγεί γιατί είδαμε φούσκωμα στη Σαντορίνη και ταυτόχρονη εκτόνωση στο Κολούμπο.

Αυτό θυμίζει αντίστοιχες περιπτώσεις στην Ισλανδία, στη Χαβάη και στην Ιαπωνία, όπου ηφαιστειακά κέντρα λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία.

Κίνδυνοι για το μέλλον

Το αν θα προκληθεί έκρηξη εξαρτάται από:

• πόσο μάγμα συνεχίζει να ανεβαίνει,

• τι είδους μάγμα (πιο βασικό ή πιο εξελιγμένο) θα φτάσει ψηλά,

• σε ποιο βάθος και σε ποια θέση θα ραγίσει ο φλοιός,

• και σε τι βάθος βρίσκεται η θάλασσα, γιατί το νερό αυξάνει την εκρηκτικότητα.

Η εισροή μάγματος του 2025 έχει παρόμοιο μέγεθος με αυτή που σχημάτισε τα μικρά ηφαιστειακά κέντρα της περιοχής του Κολούμπου στο παρελθόν. Αυτά προκάλεσαν κυρίως ήπιες υποθαλάσσιες εκρήξεις χωρίς μεγάλους κινδύνους για τσουνάμι. Ωστόσο, επειδή τώρα η διείσδυση έγινε σε πιο ρηχά νερά (περίπου 200 μ.), η μελλοντική δραστηριότητα μπορεί να έχει μεγαλύτερη επικινδυνότητα.

Συμπέρασμα

Η κρίση του 2025 έδειξε ξεκάθαρα ότι τα ηφαίστεια Σαντορίνης και Κολούμπου είναι συνδεδεμένα σε βάθος και ότι μπορούν να επηρεάσουν το ένα το άλλο. Παρά τα προειδοποιητικά σημάδια (φούσκωμα, αέρια, σεισμοί), η ακριβής εξέλιξη –η δημιουργία του μεγάλου υπόγειου δίαυλου μάγματος– ήταν αδύνατο να προβλεφθεί.

Αυτό υπογραμμίζει πόσο σημαντική είναι η συνεχής και υψηλής ακρίβειας παρακολούθηση με σεισμογράφους, δορυφόρους και υποθαλάσσιους αισθητήρες, ώστε να βελτιωθεί η έγκαιρη προειδοποίηση και η εκτίμηση κινδύνου.

Πηγή: skai.gr