Η υπόθεση της απαλλοτρίωσης του πρώην οικοπέδου της ΑΒΕΑ στη Νέα Χώρα (ΟΤ 28β) θα μπορούσε να διδάσκεται σε σεμινάρια για το πώς χτίζεται -και πώς καταρρέει- ένα πολιτικό αφήγημα. Όχι γιατί ο στόχος ήταν λάθος, αλλά γιατί ο τρόπος που υπηρετήθηκε από τη Δημοτική Αρχή Σημανδηράκη αποκαλύπτει μια μάλλον πρωτόγνωρη -για τα τοπικά πράγματα- ανακολουθία λόγων και έργων.
Η πρώτη πράξη: Μετωπική, βεβαιότητες και «κόκκινες γραμμές»
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2019, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, στην πρώτη συνεδρίαση του νέου Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων μετά τις δημαιρεσίες, ο Παναγιώτης Σημανδηράκης επιλέγει να σηκώσει ψηλά τη «σημαία» του πρώην οικοπέδου της ΑΒΕΑ. Με πρότασή του, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει, μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό, ν’ ανακαλέσει την απόφαση 479/2019 της προηγούμενης Δημοτικής Αρχής και να επανεπιβάλλει ρυμοτομική απαλλοτρίωση, με στόχο το συγκεκριμένο ακίνητο, έκτασης 2,9 στρεμμάτων, να αξιοποιηθεί ως κοινόχρηστος χώρος, με πράσινο, ήπιες αθλητικές χρήσεις και υπόγειο πάρκινγκ.
Ανοίγω παρένθεση: την άρση του ρυμοτομικού βάρους -δηλαδή τη μη απαλλοτρίωσή του- είχε αποφάσει σε «νεκρό», αυτοδιοικητικά, χρόνο, η Δημοτική Αρχή του Τάσου Βάμβουκα. Η σχετική απόφαση είχε ληφθεί στις 24 Ιουλίου 2019, με μειωμένη συμμετοχή στην επίμαχη συνεδρίαση τού Δημοτικού Συμβουλίου, ενώ είχαν προηγηθεί οι δημοτικές εκλογές (26 Μαΐου ο πρώτος γύρος, 2 Ιουνίου ο δεύτερος) κατά τις οποίες επικράτησε ο συνδυασμός Σημανδηράκη. Ήταν μία απόφαση που δικαίως επικρίθηκε, καθώς ο κ. Βάμβουκας δεν «νομιμοποιούνταν» πολιτικά να τη λάβει τη δεδομένη χρονική στιγμή. Εκείνο, που έχει, επίσης, σημασία να επισημανθεί είναι ότι πριν από τη λήψη της απόφασης, ο κ. Βάμβουκας είχε φροντίσει να συναντηθεί με τον κ. Σημανδηράκη, τον οποίο είχε ενημερώσει για τις προθέσεις του, χωρίς ο τελευταίος να εκφράσει αντίρρηση για τη μη απαλλοτρίωση του ακινήτου. Μάλιστα, ο κ. Βάμβουκας έχει αναφερθεί δημόσια, τουλάχιστον δύο φορές, στη συγκεκριμένη συνάντηση και στη στάση τού κ. Σημανδηράκη, χωρίς να υπάρξει διάψευση από την πλευρά του νυν Δημάρχου Χανίων. Κλείνει η παρένθεση.
Μέχρι εδώ, λοιπόν, η πολιτική επιλογή είναι σαφής και θεμιτή, άσχετα αν ο κ. Σημανδηράκης φαίνεται, με βάση τις προαναφερόμενες δημόσιες τοποθετήσεις τού Τάσου Βάμβουκα, να έχει αλλάξει άποψη για το ίδιο ζήτημα μέσα σε χρονικό διάστημα περίπου τριών μηνών: Ο Δήμος Χανίων διεκδικεί έναν από τους τελευταίους ελεύθερους χώρους στο παραλιακό μέτωπο.
Το πρόβλημα ξεκινά από τον τρόπο. Η Δημοτική Αρχή Σημανδηράκη δεν αρκείται στο να πει ότι θα πληρώσει την πραγματική αξία του ακινήτου για να το μετατρέψει, ακολούθως, σε κοινωφελή χώρο. Αντ’ αυτού, επιλέγει μια στρατηγική «διπλού κέρδους»: Και το οικόπεδο και χαμηλότερο τίμημα. Εισάγει στο κάδρο, συνεπικουρούμενη από την Υπηρεσία Δόμησης (Πολεοδομία) και τη Νομική Υπηρεσία τού Δήμου, τη γνωστή «λωρίδα» -την πρασιά περίπου 270 τ.μ. βόρεια τού ακινήτου- και «χτίζει» την προσδοκία ότι αν αποδειχθεί δικαστικά πως ανήκει στον Δήμο, η αξία του οικοπέδου θα μειωθεί σημαντικά, αφού θα χάσει το «μέτωπο» στη θάλασσα.
Το μήνυμα είναι καθαρό: Θα πάρουμε τον χώρο για τους δημότες, θα αμφισβητήσουμε την ιδιοκτησία στην πρασιά, θα ρίξουμε την τιμή.
Την ίδια στιγμή, η νομική διάσταση «ντύνεται» με πολιτική σύγκρουση. Η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων και η θυγατρική της, «Κρητικά Ακίνητα» Α.Ε., εμφανίζονται ως ο «κακός αντίπαλος». Ο Δήμαρχος επιλέγει μετωπική ρητορική, προειδοποιώντας, μάλιστα, την Τράπεζα ότι η στάση της θα έχει και κοινωνικό κόστος.
Το πλαίσιο είναι ελκυστικό για την κοινή γνώμη: Ο Δήμος -και προσωπικά ο Δήμαρχος- ως υπερασπιστής του δημοσίου συμφέροντος απέναντι σε έναν ισχυρό οικονομικό παίκτη. Όμως είναι και επικίνδυνα απλουστευτικό για μια υπόθεση με νομική προϊστορία.
Η πραγματικότητα χτυπά την πόρτα: Η απόφαση του 2010
Μερικούς μήνες αργότερα, η Δημοτική Αρχή -κατ’ επέκταση και το Δημοτικό Συμβούλιο- έρχονται αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη αλήθεια. Από το 2010, επί δημαρχίας Κυριάκου Βιρβιδάκη, όπως φροντίζει να ενημερώσει η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων τον κ. Σημανδηράκη και τους συνεργάτες του, υπάρχει ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων με την οποία ο Δήμος έχει αποδεχθεί τα όρια της ιδιοκτησίας του συγκεκριμένου ακινήτου! Με απλά λόγια: η περίφημη πρασιά δεν είναι νομικά «γκρίζα ζώνη» που μπορεί να αξιοποιηθεί για απομείωση του τιμήματος, αλλά μέρος ενός ορίου για το οποίο ο ίδιος ο Δήμος έχει συμφωνήσει!
Κάπου εκεί το αφήγημα καταρρέει. Η στρατηγική που είχε παρουσιαστεί στο ξεκίνημα, με τόσο μεγάλη αυτοπεποίθηση, αποδεικνύεται παντελώς αβάσιμη νομικά. Η προσφυγή για την πρασιά «αδειάζει» από περιεχόμενο και η Δημοτική Αρχή καλείται να επανατοποθετηθεί.
Όμως η επανατοποθέτηση δεν γίνεται με έναν καθαρό τρόπο, τύπου: «Στηρίξαμε μία επιλογή σε λανθασμένη εκτίμηση. Δεν είχαμε πλήρη εικόνα των παλαιότερων αποφάσεων. Αναλαμβάνουμε την ευθύνη».
Αντί γι’ αυτό, φταίει η… γραφειοκρατία που επιφύλαξε εκπλήξεις στη Δημοτική Αρχή! Έτσι, η υπόθεση μεταφέρεται σιωπηρά σε μια νέα τροχιά. Η πρασιά «εξαφανίζεται» από τη ρητορική ως εργαλείο διαπραγμάτευσης και τα φώτα πέφτουν αποκλειστικά στον στόχο: Να κλείσει επιτέλους η εκκρεμότητα και να αποκτηθεί το ακίνητο.
Ο συμβιβασμός του 2021 και το νέο αφήγημα
Τον Φεβρουάριο του 2021, ο κ. Σημανδηράκης ανακοινώνει ότι ο Δήμος συμφώνησε με τα «Κρητικά Ακίνητα» για το τίμημα της απαλλοτρίωσης. Το ποσό: 4,94 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 4,54 εκατ. θα καταβάλει ο Δήμος και 400.000 θα προέλθουν από δωρεά ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος είχε τότε στην κατοχή του το όμορο (δυτικά – νοτιοδυτικά) οικόπεδο! Στην πράξη, το ποσό προσεγγίζει την αντικειμενική αξία που ο ίδιος ο ιδιοκτήτης επικαλούνταν εξαρχής.
Εδώ βλέπουμε τη δεύτερη μεγάλη μεταβολή στη ρητορική Σημανδηράκη: Εκεί που μερικούς μήνες νωρίτερα χαρακτήριζε την απαίτηση του ιδιοκτήτη (Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων) για 5,5 εκατομμύρια ευρώ «πέρα από κάθε φαντασία», τώρα παρουσιάζει το τελικό τίμημα ως «πολύ καλή συμφωνία» και επικαλείται την… εμπορική αξία του ακινήτου, που ανέρχεται, σύμφωνα με τον ίδιο, μεταξύ 6 και 7 εκατομμυρίων ευρώ!
Πλέον, εκεί που η Τράπεζα ήταν ένας «αντίπαλος», ο οποίος πρέπει να συνυπολογίσει το κοινωνικό κόστος της σύγκρουσης με τον Δήμο, τώρα εμφανίζεται ως σοβαρός παράγοντας που έλαβε υπόψη την «κοινωνική διάσταση» και συνέβαλε σε έναν έντιμο συμβιβασμό.
Το αποτέλεσμα; Ο κ. Σημανδηράκης καλεί, ουσιαστικά, τους δημότες να χειροκροτήσουν ως νίκη μία συμφωνία που δεν θυμίζει καθόλου το αφήγημα με το οποίο ο ίδιος φρόντισε επιμελώς να τοποθετήσει το ζήτημα στη δημόσια σφαίρα.
Αντίστοιχη αλλαγή καταγράφεται και στον τρόπο που αντιμετωπίζει την κριτική. Αντί να ανοίξει μια συζήτηση για το πώς χάθηκαν χρόνος και πολιτικό κεφάλαιο σε μια αδιέξοδη νομική «ντρίπλα», επιλέγει να επιτεθεί σε όσους διαφωνούν, βαφτίζοντάς τους «λαϊκιστές». Η ειρωνεία είναι εμφανής: Αν και είναι ο ίδιος που έχει μετακινηθεί θεαματικά από τη μία γραμμή στην άλλη, κατηγορεί για λαϊκισμό όσους του επισημαίνουν αυτήν ακριβώς τη μεταστροφή.
Ουσία και εικόνα: Τι λέει αυτή η ιστορία για τον Δήμαρχο
Είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί ότι η απόκτηση του οικοπέδου της ΑΒΕΑ για τη μετατροπή του σε κοινωφελή χώρο είναι, από μόνη της, μια θετική εξέλιξη για τα Χανιά. Σε μια πόλη που ασφυκτιά από τη δόμηση και την έλλειψη ελεύθερων χώρων, το να εξασφαλίζεται ένα τέτοιο «φιλέτο» για πράσινο, ήπιες δραστηριότητες και υπόγειο πάρκινγκ έχει πραγματική αξία για τους κατοίκους, αλλά και για τους επισκέπτες.
Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το άλλο σκέλος της ιστορίας, δηλαδή το πώς φτάσαμε εκεί.
Η διαδρομή από το «έχουμε ισχυρά νομικά ερείσματα, θα μειώσουμε την τιμή, θα συγκρουστούμε με την Τράπεζα» στο «η γραφειοκρατία μας επιφύλαξε εκπλήξεις, ο συμβιβασμός είναι νίκη, η Τράπεζα έδειξε κοινωνική ευαισθησία» δεν είναι μια απλή «ωρίμανση». Είναι μια θεαματική μετατόπιση, χωρίς ενδιάμεσο στάδιο ανάληψης ευθύνης.
Αυτό που προκύπτει, στην προκειμένη περίπτωση, είναι η εικόνα ενός Δημάρχου που επένδυσε αρχικά σε μια υπερβολικά αισιόδοξη και συγκρουσιακή αφήγηση, προσαρμοσμένη στις προσδοκίες της κοινής γνώμης και στήριξε αυτή την αφήγηση σε μια νομική «ντρίπλα» (τη διεκδίκηση της πρασιάς), χωρίς να έχει εξαντλήσει τη χαρτογράφηση των παλαιότερων αποφάσεων του ίδιου του Δήμου! Όταν τα δεδομένα τον διέψευσαν, δεν παραδέχτηκε καθαρά το λάθος, αλλά αναδιατύπωσε το ίδιο αποτέλεσμα ως νίκη! Και, τέλος, επέλεξε να χαρακτηρίσει ως «λαϊκιστές» εκείνους που του άσκησαν κριτική, αντί να συνομιλήσει με τα επιχειρήματά τους.
Δεν χρειάζεται να αποδώσει κανείς κακή προαίρεση για να είναι αυστηρός με αυτή την πορεία. Ούτε, ασφαλώς, να επιχειρήσει να μειώσει τη σημασία του τελικού αποτελέσματος για την πόλη. Το πρόβλημα προφανώς και δεν είναι ότι ο Δήμος Χανίων απέκτησε, τελικά, το οικόπεδο της ΑΒΕΑ. Το πρόβλημα είναι ότι ο δρόμος προς τα εκεί «ντύθηκε» με υποσχέσεις και βεβαιότητες που δεν άντεξαν στον έλεγχο της πραγματικότητας.
Σε μια εποχή που οι πολίτες είναι ολοένα και πιο καχύποπτοι απέναντι στους θεσμούς, η αξιοπιστία χτίζεται ακριβώς στο ενδιάμεσο: στο να μπορεί ένας αιρετός να πει με παρρησία: «Έκανα λάθος, άλλαξαν τα δεδομένα, προσαρμόζομαι», χωρίς να προσπαθεί να ξαναγράψει την ιστορία κάθε φορά από την αρχή όπως τον βολεύει.
Η υπόθεση του πρώην ακινήτου της ΑΒΕΑ δεν λέει, συνεπώς, μόνο μια ιστορία για έναν πολύτιμο δημόσιο χώρο και το πώς κατέληξε στον Δήμο Χανίων. Λέει και μια ιστορία για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται ο δήμαρχος Παναγιώτης Σημανδηράκης τη σχέση ανάμεσα στον λόγο του και στο έργο του. Και σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση, η απόσταση ανάμεσά τους παραμένει -ακόμη και σήμερα- μεγαλύτερη απ’ όσο θα έπρεπε. Στο τέλος της ημέρας, άλλωστε, οι πόλεις δεν κρίνονται μόνο από τα έργα τους, αλλά και από τη συνέπεια, την αξιοπιστία και την αλήθεια των λόγων όσων έχουν την τιμή και την ευθύνη να τις διοικούν και να καθορίζουν, εν πολλοίς, το παρόν και το μέλλον τους.
ΥΓ.: Στις 15 Νοεμβρίου 2025, σε άρθρο με τίτλο: «Χανιά | Διαπράττει ο Παναγιώτης Σημανδηράκης “πολιτικές δολοφονίες χαρακτήρων”;», έθιγα το ζήτημα των «μετατοπίσεων» και των «στιγμών λαϊκίστικης συμπεριφοράς», επισημαίνοντας ότι «η περίπτωση του πρώην οικοπέδου της ΑΒΕΑ είναι η πλέον χαρακτηριστική» και γι’ αυτό αξίζει να τη θυμηθούμε στο σύνολό της. Αυτόν τον στόχο υπηρετεί το σημερινό κείμενο, που έρχεται, ουσιαστικά, ως συνέχεια όσων έγιναν και ειπώθηκαν στην τελευταία (12/11/2025) συνεδρίαση τού Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων.
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter