Ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο εδώ και χρόνια επανέρχεται με επείγοντα χαρακτήρα στα Χανιά: η έλλειψη διαθέσιμων τάφων και η υπερκορεσμένη κατάσταση του κοιμητηρίου του Αγίου Λουκά, του ιστορικού νεκροταφείου της πόλης, το οποίο έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όριά του.
Στην πράξη, ο χώρος δεν μπορεί, πλέον, να καλύψει ούτε τις τρέχουσες ανάγκες. Οι ταφές γίνονται οριακά, οι εκταφές συχνά πραγματοποιούνται υπό πίεση, ενώ οικογένειες που θρηνούν αναγκάζονται να αναζητούν λύσεις εκτός πόλης, σε περιαστικές περιοχές ή ακόμη και στα χωριά καταγωγής των θανόντων. Ένα πρόβλημα που μέχρι πριν από αρκετά χρόνια ακουγόταν «τεχνικό» ή «διαχειριστικό», έχει μετατραπεί -εδώ και καιρό- σε ζήτημα αξιοπρέπειας και κοινωνικής ευαισθησίας.
Το Κοιμητήριο του Αγίου Λουκά δεν ανήκει στον Δήμο Χανίων. Αποτελεί εκκλησιαστική περιουσία, που ανήκει στη Μητρόπολη Κυδωνίας και Αποκορώνου και λειτουργεί υπό την Ενορία του Αγίου Λουκά.
Ωστόσο, παρότι δεν είναι δημοτικό, η καθημερινή λειτουργία του και οι ανάγκες που καλύπτει το καθιστούν κρίσιμο κομμάτι της ζωής της πόλης. Η πλειονότητα των ταφών στα Χανιά εξακολουθεί να γίνεται εκεί, με αποτέλεσμα ο υπερκορεσμός του να έχει άμεση αντανάκλαση στην τοπική κοινωνία.
Ο Δήμος Χανίων διαχειρίζεται μια σειρά από μικρότερα δημοτικά κοιμητήρια σε περιαστικές περιοχές και όχι στην έδρα της Μητρόπολης (Σούδα, Τσικαλαριά, Βαμβακόπουλο, Κουνουπιδιανά, Χωραφάκια, Μουζουράς, Άπτερα, Αρώνι, Καθιανά – δείτε ΕΔΩ τον Κανονισμό Λειτουργίας), τα οποία όμως δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του αστικού κέντρου. Το αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση πίεσης στο κοιμητήριο του Αγίου Λουκά.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η αρμοδιότητα για την ίδρυση και λειτουργία κοιμητηρίων ανήκει στους Δήμους, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία [Ν. 3852/2010 («Καλλικράτης»), Ν. 4555/2018 («Κλεισθένης»)]. Αυτό σημαίνει ότι ο Δήμος Χανίων είναι ο αρμόδιος θεσμικός φορέας που έχει τη δυνατότητα και την ευθύνη να προχωρήσει στη δημιουργία νέου κοιμητηρίου.
Η αναθεώρηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΓΠΣ) του Δήμου Χανίων, που βρισκόταν σε εξέλιξη έως πρόσφατα, αντικαταστάθηκε από τη διαδικασία εκπόνησης Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ), το οποίο αναμένεται –μέχρι πριν από λίγες ημέρες δεν είχε καν δημοπρατηθεί– να ενσωματώσει τα κρίσιμα ζητήματα χωροθέτησης της πόλης, ανάμεσά τους και τη δημιουργία νέου κοιμητηρίου, ζήτημα που παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και δεκαετίες.
Μέσα σε αυτή τη στασιμότητα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρωτοβουλία της Συνεταιριστικής Τράπεζας Χανίων για τη δημιουργία νέου κοιμητηρίου στην ευρύτερη περιοχή.
Όπως δήλωσε στις 13 Ιουλίου 2025, στο πλαίσιο της ετήσιας γενικής συνέλευσης της Τράπεζας, ο πρόεδρός της Μιχάλης Μαρακάκης, έχει εντοπιστεί κατάλληλος χώρος, εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Χανίων, κοντά στην εθνική οδό (ΒΟΑΚ), με στόχο να προχωρήσει ένα έργο κοινωνικού χαρακτήρα, χωρίς εμπορική στόχευση, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, γνωστοποιώντας, μάλιστα, ότι για τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο μακαριστός μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνός.
Η πρόταση αυτή, αν και σε πρώιμο στάδιο, δημιουργεί προσδοκίες. Για να προχωρήσει, όμως, απαιτείται, συν τοις άλλοις, συντονισμένη συνεργασία, με τον Δήμο Χανίων να έχει -εκ της νομοθεσίας- τον καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση -ενόψει και της εκπόνησης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου-, δεδομένου αφενός ότι η λειτουργία κοιμητηρίων από Ενορίες δύναται μόνο εντός των ορίων των ναών τους και αφετέρου ότι η ίδρυση ιδιωτικών κοιμητηρίων από φυσικό ή νομικό πρόσωπο δεν επιτρέπεται.
Η έλλειψη τάφων δεν είναι απλώς θέμα διαχείρισης χώρου – είναι θέμα κοινωνικής ευθύνης και πολιτισμού. Η πόλη των Χανίων μεγαλώνει, αλλά παραμένει χωρίς απάντηση ένα βασικό ερώτημα: Πού θα θάβονται οι άνθρωποί της τα επόμενα χρόνια;
Η πρόταση της Τράπεζας Χανίων θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία συνεννόησης και συνεργασίας, για να αντιμετωπιστεί οριστικά ένα ζήτημα που δεν μπορεί να μένει πια στο περιθώριο, με έναν τρόπο διαυγή, που θα «θεραπεύει» και… παθογένειες τού παρελθόντος.
Γιατί, τελικά, ο πολιτισμός μιας πόλης, αλλά και ο κοινωνικός ρόλος της τοπικής Εκκλησίας, κρίνονται όχι μόνο από το τι κάνουν για τους πολίτες (η εκάστοτε Δημοτική Αρχή) και για το χριστεπώνυμο πλήρωμα (ο εκάστοτε Μητροπολίτης), αλλά και από το πώς αντιμετωπίζουν τους νεκρούς τους.