Σε μια χρονική συγκυρία όπου ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με πολλαπλές πιέσεις -από ζωονόσους και απώλειες εισοδήματος έως εκκρεμότητες στις αγροτικές ενισχύσεις και την ανάγκη επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό των εκμεταλλεύσεων- το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε παρεμβάσεις με διαφορετικό χρονικό και θεματικό ορίζοντα.
Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν τόσο άμεσες πληρωμές προς κτηνοτρόφους που επλήγησαν από την ευλογιά και την πανώλη των αιγοπροβάτων, όσο και θεσμικές ρυθμίσεις για παραγωγούς που βρέθηκαν εκτός βασικής ενίσχυσης λόγω εκκρεμοτήτων στο Κτηματολόγιο. Παράλληλα, τίθεται σε προδημοσίευση ένας νέος κύκλος επενδυτικών παρεμβάσεων για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, το νερό και την ενέργεια.
Τα μέτρα εντάσσονται στο πλαίσιο της εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της διαχείρισης συνεπειών από έκτακτα γεγονότα, με διαφορετικό αντίκτυπο ανά Περιφέρεια και παραγωγικό κλάδο. Οι ανακοινώσεις συνοδεύονται από συγκεκριμένα ποσά, κριτήρια και διαδικασίες, τα οποία καθορίζουν τόσο τους δικαιούχους όσο και το εύρος της παρέμβασης.
Αναλυτικά:
Σχέδια Βελτίωσης: Πάνω από 260 εκατ. ευρώ για ανταγωνιστικότητα, νερό και ενέργεια
Σε προδημοσίευση τέθηκε η ενιαία πρόσκληση για τις παρεμβάσεις Π3-73-2.1 «Σχέδια Βελτίωσης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων που συμβάλλουν στην Ανταγωνιστικότητα», Π3-73-2.2 «Επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ύδατος» και Π3-73-2.6 «Επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις». Ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων υπερβαίνει τα 260 εκατ. ευρώ.
Την προδημοσίευση ανακοίνωσαν ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας και η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών Αργυρώ Ζέρβα, ανοίγοντας τον δρόμο για επενδύσεις που στοχεύουν στη μείωση κόστους, την εξοικονόμηση φυσικών πόρων και την ενεργειακή αυτονομία των εκμεταλλεύσεων.
Δικαιούχοι είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και συλλογικά σχήματα του αγροτικού συνεταιριστικού δικαίου. Η δημόσια δαπάνη κατανέμεται σε 200 εκατ. ευρώ για την ανταγωνιστικότητα, 21,9 εκατ. ευρώ για την εξοικονόμηση ύδατος και 40,7 εκατ. ευρώ για κυκλική οικονομία και ενέργεια, με την τελική κατανομή να γίνεται σε επίπεδο Περιφερειών.
Οι επιλέξιμες δαπάνες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα: από γεωργικά κτίρια, μηχανολογικό εξοπλισμό και φυτείες, μέχρι ΑΠΕ, εξοικονόμηση ενέργειας και ύδατος, διαχείριση αποβλήτων και ψηφιακά εργαλεία. Η ένταση στήριξης κυμαίνεται από 50% έως 70%, ενώ το μέτρο είναι ανταγωνιστικό, με βαθμολόγηση και κατάταξη των αιτήσεων.
Αποζημιώσεις κτηνοτρόφων: 26,9 εκατ. ευρώ για απώλεια εισοδήματος από ευλογιά και πανώλη
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε στην καταβολή αποζημιώσεων συνολικού ύψους 26.889.590 ευρώ σε κτηνοτρόφους που υπέστησαν απώλεια εισοδήματος λόγω της ευλογιάς και της πανώλης των αιγοπροβάτων. Η ενίσχυση αφορά εκτροφείς που αναγκάστηκαν να θανατώσουν ζώα τα έτη 2024 και 2025, στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων.
Η αποζημίωση καλύπτει τη ζημία που προκύπτει από τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου και της παραγωγικής δυνατότητας και προβλέπεται στο άρθρο 5 της ΚΥΑ 337680/3.12.2025. Ανέρχεται σε 70 ευρώ ανά ζώο για πρόβατα και αίγες άνω των έξι μηνών και σε 35 ευρώ ανά ζώο για αμνοερίφια και λοιπά μικρά ζώα.
Συνολικά καλύπτονται 2.106 εκμεταλλεύσεις και 425.559 ζώα, με το 80,5% να αφορά «μεγάλα» ζώα. Οι μεγαλύτερες πιστώσεις κατευθύνθηκαν στη Θεσσαλία, την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και την Κεντρική Μακεδονία. Επισημαίνεται ότι εξαιρούνται παραγωγοί που προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό ή δεν τήρησαν τα μέτρα βιοασφάλειας, ενώ προβλέπεται και δεύτερη πληρωμή για περιπτώσεις με εκκρεμή στοιχεία από τις ΔΑΟΚ.
Ρύθμιση για το Κτηματολόγιο: Αποκατάσταση αδικιών στη βασική ενίσχυση
Παράλληλα, το ΥΠΑΑΤ ανακοινώνει πρωτοβουλία για τη ρύθμιση αδικιών που αφορούν ενεργούς γεωργούς, οι οποίοι, παρότι καλλιεργούν γη και πληρούν τις προϋποθέσεις, αποκλείστηκαν από τη βασική ενίσχυση λόγω εκκρεμοτήτων στο Κτηματολόγιο.
Η ρύθμιση στοχεύει στην προστασία παραγωγών που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία καταχώρισης τίτλων κυριότητας, εκκρεμεί η μεταγραφή ή διοικητική μεταβίβαση από το Δημόσιο ή έχει εκδοθεί θετική απόφαση Επιτροπής Ενστάσεων που δεν έχει ενσωματωθεί στα κτηματολογικά στοιχεία.
Προβλέπεται η εισαγωγή μεταβατικού μηχανισμού τεκμαιρόμενης επιλεξιμότητας, με βάση διοικητικά και συμβολαιογραφικά έγγραφα, αποφάσεις επιτροπών και στοιχεία από τις δηλώσεις ΟΣΔΕ. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται η προσωρινή αναγνώριση των δικαιωμάτων των παραγωγών έως την ολοκλήρωση των διαδικασιών στο Κτηματολόγιο, αποτρέποντας τον αποκλεισμό τους από ενισχύσεις που αποδεδειγμένα δικαιούνται.