Σημαντικές θεσμικές και επιχειρησιακές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η χώρα προλαμβάνει και διαχειρίζεται φυσικές καταστροφές εισάγει το σχέδιο νόμου με τίτλο «Ενεργή Μάχη», που παρουσίασε σήμερα, Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στο Υπουργείο.
Το νομοσχέδιο, το οποίο είχε παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο πριν από περίπου 15 ημέρες, αναμένεται να τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο -όπως ανέφερε ο Υπουργός- να ψηφιστεί έως το τέλος Φεβρουαρίου. Μάλιστα, αρκετές από τις προβλέψεις του προγραμματίζεται να εφαρμοστούν ήδη από την επόμενη αντιπυρική περίοδο.
Από την καταστολή στην πρόληψη
Κεντρικός άξονας του σχεδίου νόμου είναι η μετατόπιση του μοντέλου πολιτικής προστασίας από την εκ των υστέρων καταστολή στην οργανωμένη και δεσμευτική πρόληψη. Όπως εξήγησε ο Υπουργός, η εμπειρία εφαρμογής του νόμου 4662/2020 ανέδειξε θεσμικά κενά και επιχειρησιακές αρρυθμίες, κυρίως στο στάδιο της πρόληψης, παρά τις θετικές προβλέψεις που υπήρχαν για τη διαχείριση κρίσεων.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να απαντήσει σε αυτά τα προβλήματα μέσα από τέσσερις βασικούς μεταρρυθμιστικούς στόχους:
• Οργανωτική και επιχειρησιακή αναδιάρθρωση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας.
• Ενίσχυση της πρόληψης και της ολοκληρωμένης διαχείρισης κινδύνων.
• Θεσμοθέτηση μηχανισμών αξιολόγησης, διαφάνειας και λογοδοσίας.
• Αναβάθμιση της εκπαίδευσης και της επιστημονικής γνώσης του Πυροσβεστικού Σώματος και των στελεχών Πολιτικής Προστασίας.
«Μετατοπίζουμε το μοντέλο από την καταστολή και πάμε πλέον στην πρόληψη, δίνοντας πολύ μεγάλη βαρύτητα σε αυτό το στάδιο, θεωρώντας ότι όσο περισσότερη σημασία δώσουμε στην πρόληψη, τόσο λιγότερο θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε όταν ξεσπάσουν οι φυσικές καταστροφές», υπογράμμισε ο κ. Κεφαλογιάννης.
Νέα επιχειρησιακή δομή και «κοινή γλώσσα»
Στο επιχειρησιακό σκέλος, το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία 13 Περιφερειακών Κέντρων Συμβάντων –ένα σε κάθε Περιφέρεια– τα οποία θα λειτουργούν ως αποκεντρωμένα «war rooms», σε άμεση διασύνδεση με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ. Παράλληλα, θεσμοθετείται το Τακτικό Στοιχείο Διοίκησης (Tactical Command Element), καθώς και η εφαρμογή του Incident Command System (ICS), ώστε να υπάρχει ενιαία διοίκηση, σαφείς κανόνες εμπλοκής και κοινά πρωτόκολλα σε όλα τα επίπεδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη δημιουργία ενιαίας επιχειρησιακής εικόνας, μέσω μητρώων επικοινωνίας, καταγραφής κρίσιμων υποδομών και διαθέσιμων πόρων πολιτικής προστασίας σε εθνική βάση δεδομένων, προκειμένου να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις και οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων που παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες κρίσεις.
«Υπήρξαν κρίσιμες ώρες ενός περιστατικού όπου υπήρχε απώλεια κρίσιμων πληροφοριών, ελλιπής επιχειρησιακή επικοινωνία και παράλληλα κανάλια πληροφόρησης, χωρίς κοινή επιχειρησιακή γλώσσα και πρωτόκολλα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Κεφαλογιάννης.
Μετεωρολογία και επιστήμη «μέσα» στο πεδίο
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η ενσωμάτωση της μετεωρολογίας σε πραγματικό χρόνο στον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Στο ΕΣΚΕΔΙΚ ιδρύεται ειδική επιχειρησιακή μετεωρολογική μονάδα (Unit7–METEO), ενώ καθιερώνεται και η «μετεωρολογία πεδίου», δίνοντας τη δυνατότητα σε πυροσβέστες με σχετική ειδικότητα να βρίσκονται στο πεδίο των επιχειρήσεων και να υποστηρίζουν άμεσα τις αποφάσεις των διοικητών.
Παράλληλα, θεσμοθετείται Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό που υπήρχε έως σήμερα στη συστηματική πρόγνωση και διαχείριση πλημμυρικών φαινομένων.
Δεκαετές εθνικό σχέδιο και υποχρεωτική πρόληψη στους Δήμους
Στο στρατηγικό επίπεδο, εισάγεται δεκαετές Εθνικό Σχέδιο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών, το οποίο θα εγκρίνεται από το ΚΥΣΕΑ και θα εξειδικεύεται σε Περιφέρειες και Δήμους με συγκεκριμένη στοχοθεσία και δείκτες αξιολόγησης (KPIs).
Για πρώτη φορά, καθίσταται υποχρεωτική η εκπόνηση τοπικών σχεδίων πρόληψης από όλους τους Δήμους, με δυνατότητα και διαδημοτικών σχεδίων, καθώς και υποχρεωτική επικαιροποίησή τους ανά διετία ή τριετία. Το βάρος μεταφέρεται έτσι από το «τι κάνουμε όταν ξεσπάσει η καταστροφή» στο «τι κάνουμε για να μη συμβεί ή να περιοριστεί».
«Φεύγουμε από το μοντέλο του τι κάνουμε αφού ξεσπάσει η καταστροφή και καθιερώνουμε υποχρεωτικά τοπικά σχέδια πρόληψης σε κάθε Δήμο της χώρας», εξήγησε ο Υπουργός.
Εμπρησμοί, αποτίμηση και θεσμική λογοδοσία
Το σχέδιο νόμου ενισχύει τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, μετατρέποντάς τη σε κεντρική εθνική μονάδα, ενώ συστήνονται 35 ανακριτικά κλιμάκια αποκλειστικής απασχόλησης σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, εισάγεται πιστοποίηση εμπειρογνωμόνων και ενιαία μεθοδολογία διερεύνησης αιτιών πυρκαγιών.
Σε επίπεδο διαφάνειας, θεσμοθετείται ετήσιος απολογισμός της αντιπυρικής περιόδου, ο οποίος θα διαβιβάζεται στη Βουλή, καθώς και ειδικές επιστημονικές επιτροπές για την αποτίμηση μεγάλων καταστροφών, με στόχο την άντληση διδάγματος και τη βελτίωση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας.
«Πλέον θεσμοθετούμε την υποχρέωση, στο τέλος κάθε αντιπυρικής περιόδου, να υπάρχει έκθεση που θα διαβιβάζεται στη Βουλή, η οποία θα κρίνει ποιες ενέργειες πρέπει να ακολουθήσουν», υπογράμμισε ο κ. Κεφαλογιάννης.
Νέα εργαλεία και ενίσχυση του εθελοντισμού
Το νομοσχέδιο εισάγει, για πρώτη φορά θεσμικά, εργαλεία όπως η προδιαγεγραμμένη καύση, η ελεγχόμενη βόσκηση και η χρήση αντιπύρ ως μέσο επιχειρησιακής αντιμετώπισης πυρκαγιών, σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες.
«Η προδιαγεγραμμένη καύση είναι, στην ουσία, η πυρκαγιά πριν από την πυρκαγιά, ώστε να μειώνεται δραστικά η καύσιμη ύλη πριν από την αντιπυρική περίοδο», τόνισε ο κ. Κεφαλογιάννης.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Επικουρικών Δυνάμεων, ώστε ιδιωτικά μέσα, μηχανήματα και ανθρώπινο δυναμικό να μπορούν να ενεργοποιούνται άμεσα σε περιπτώσεις κρίσεων. Ενισχύεται οικονομικά ο εθελοντισμός, με αύξηση του σχετικού κονδυλίου στα 500.000 ευρώ, απαλλαγές από τέλη για οχήματα εθελοντικών οργανώσεων και αύξηση του ορίου ηλικίας των εθελοντών πυροσβεστών στα 65 έτη.
Αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας
Τέλος, κομβική αλλαγή αποτελεί η πλήρης αναδιοργάνωση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας, η οποία αναβαθμίζεται σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, με δυνατότητα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, στελέχωση με μέλη ΔΕΠ και σύσταση ΕΛΚΕ. Παράλληλα, ιδρύεται Σχολή Επαγγελματικής Μετεκπαίδευσης Επιτελών Στελεχών, στα πρότυπα των ανώτατων στρατιωτικών σχολών, ενισχύοντας τη στρατηγική και επιχειρησιακή επάρκεια των ανώτερων αξιωματικών.
«Μετασχηματίζουμε την Πυροσβεστική Ακαδημία σε ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα, στα πρότυπα των ΑΕΙ και των στρατιωτικών σχολών, ώστε τα στελέχη να διαθέτουν το γνωσιακό υπόβαθρο που απαιτούν οι νέες προκλήσεις», επισήμανε ο Υπουργός.
Συνολικά, το σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» φιλοδοξεί -σύμφωνα με το αρμόδιο Υπουργείο- να αποτελέσει μια δομική τομή στη λειτουργία της Πολιτικής Προστασίας, με ορίζοντα όχι μόνο την επόμενη αντιπυρική περίοδο, αλλά τη μακροπρόθεσμη θωράκιση της χώρας απέναντι σε φυσικούς και ανθρωπογενείς κινδύνους.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ_ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ_1