Δύο νέες ερευνητικές μελέτες για τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο παρουσίασε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, φωτίζοντας τόσο τη διεθνή αγορά παραγωγού όσο και την εγχώρια λιανική αγορά.
Οι μελέτες χαρτογραφούν σε βάθος τις σχέσεις τιμολόγησης, τον βαθμό αλληλεξάρτησης μεταξύ χωρών και τις στρατηγικές των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα.
Οι έρευνες εκπονήθηκαν από στελέχη του Τμήματος Χαρτογράφησης Αγορών και Έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς του Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και του Εργαστηρίου Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών (ΕΕΠΥΟ), αξιοποιώντας σύγχρονα οικονομετρικά μοντέλα. Αποτελούν, δε, συνέχεια του HCC Datathon, που διοργανώθηκε τον Ιούνιο του 2025 με στόχο την πρακτική αξιοποίηση ανάλυσης δεδομένων στην αγορά ελαιολάδου.
Η Ισπανία «οδηγός» τιμών στη Μεσόγειο
Η πρώτη μελέτη, με τίτλο «Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets», εξετάζει τη σχέση των τιμών παραγωγού μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Ισπανία λειτουργεί ως ο βασικός διαμορφωτής τιμών (price setter) στην ευρωπαϊκή αγορά ελαιολάδου.
Η ελληνική αγορά εμφανίζεται να ακολουθεί τις ισπανικές τάσεις σε μακροχρόνιο ορίζοντα, προσαρμόζοντας τις τιμές της αναλόγως, ενώ η Ιταλία διαδραματίζει ρόλο «μεταφορέα» της μεταβλητότητας, αντιδρώντας εντονότερα σε βραχυπρόθεσμα σοκ τιμών.
Ανομοιογένεια τιμών στα σούπερ μάρκετ – χωρίς ενδείξεις συντονισμού
Η δεύτερη μελέτη, «Price Connectedness in the Extra Virgin Olive Oil Retail Market in Greece», επικεντρώνεται στην ελληνική αγορά λιανικής. Μέσα από ανάλυση τιμών σε τέσσερις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τη χρήση παλινδρόμησης ποσοστημορίων, διαπιστώνεται σημαντική ανομοιογένεια στις στρατηγικές τιμολόγησης.
Η διαφοροποίηση εντοπίζεται τόσο μεταξύ αλυσίδων όσο και μεταξύ προϊόντων, με τις τιμές να αντιδρούν διαφορετικά ανάλογα με το αν βρίσκονται σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, τα ευρήματα δεν δείχνουν συντονισμένη συμπεριφορά, αλλά ασύμμετρες και διαφοροποιημένες αντιδράσεις μεταξύ των ανταγωνιστών.
Στόχος η καλύτερη εποπτεία της αγοράς τροφίμων
Όπως επισημαίνεται, οι μελέτες εντάσσονται στη συνολική στρατηγική της Επιτροπής Ανταγωνισμού για βαθύτερη κατανόηση της δομής και της λειτουργίας της αγοράς τροφίμων. Μέσα από τεκμηριωμένη ανάλυση δεδομένων, η Αρχή επιδιώκει να ενισχύσει τη δυνατότητα στοχευμένων παρεμβάσεων, με στόχο την προστασία του ανταγωνισμού και, κατ’ επέκταση, του καταναλωτή.
Οι πλήρεις μελέτες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού.