Ο Νίκος Καζαντζάκης έλεγε πως «είναι μεγάλη ευθύνη να είσαι Κρητικός». Όπως επίσης έλεγε ότι «μέσα μας υπάρχει το χρέος και εμείς με το θεριό που κρύβουμε μέσα μας οφείλουμε να το υπερασπιστούμε».
Μέσα σε αυτές τις αναφορές, μπορούμε να εντοπίσουμε, όσοι φυσικά τον γνωρίσαμε καλά, τον Σήφη Βαλυράκη. Τον Σφακιανό άνδρα, με καταγωγή από το Ασκύφου Σφακίων, τον πολίτη, τον ιδεολόγο, τον πολιτικό, τον οικογενειάρχη, τον αθεράπευτα ρομαντικό, που σε όλες αυτές τις πτυχές και τα μετερίζια της ύπαρξής του, ήταν και παρέμενε ζωηρός και αταλάντευτος αγωνιστής.
Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε πως γεννήθηκε στα Χανιά εν μέσω της γερμανικής Κατοχής το 1943. Οπότε, δεν μπορούσε ο Σήφης να μην ήταν ποτισμένος με το αγίασμα της Λευτεριάς.
Οι πρώην πρωθυπουργοί οι εκπρόσωποι κομμάτων και αντιστασιακών οργανώσεων, οι άνθρωποι της Κρήτης, φίλοι και συναγωνιστές του Σήφη Βαλυράκη που βρίσκονται απόψε στην εστία της δημοσιογραφίας, έχουν στη μνήμη τους και αρκετοί πιστεύω βαθιά στην καρδιά τους, τον άνθρωπο ο οποίος άφησε ισχυρό αποτύπωμα στα 33 χρόνια παρουσίας του στο Κοινοβούλιό μας, διατηρώντας τόσο ειλικρινή σχέση με τους ανθρώπους όλους, σχέση που δημιουργεί το παράπονο, γιατί αυτός ο άνδρας ο σπουδαίος και βαθιά Έλληνας πριν από πέντε χρόνια, στις 24 Ιανουαρίου, να βρει θάνατο που δεν του άξιζε.
Προσωπικά πιστεύω απόλυτα στην ελληνική Δικαιοσύνη και είμαι βέβαιος ότι η αλήθεια θα λάμψει, η δικαίωση θα φωτίσει το πνεύμα και τη μνήμη του Σήφη μας, όμως πάνω από όλα θα ηρεμήσουν οι σκέψεις και οι ανησυχίες των δικών του ανθρώπων, της αγαπημένης μας και λατρεμένης του Σήφη, Μίνας, του Γιάννη και του Αλέξανδρου, αλλά και όλων όσων κρατάμε μέσα μας ερωτηματικά, έχοντας δεχτεί προσβολή για τον αγενή και φρικτό θάνατό του.
Ο Σήφης Βαλυράκης για μας τους Κρητικούς υπήρξε ο άνθρωπος που στην προσωπικότητα του και τη συνολική του δράση, αποτύπωνε το πνεύμα και την ταυτότητα του τόπου μας, του νησιού μας. Ο Σήφης της περιπέτειας, της ομαδικότητας, της ευθύνης, ο Σήφης του αγώνα, της αντίστασης, ο Σήφης της οικογένειας, του παραδείγματος, των ταξιδιών και της ελεύθερης σκέψης, που δεν φυλακίζεται ακόμα και πίσω από τα σίδερα, όπως έλαχε του Σήφη Βαλυράκη η δράση του, να τον οδηγήσει επειδή δεν άρεσε στους αυταρχικούς και πολιτικά απολίτιστους της εποχής εκείνης.
Ο Σήφης Βαλυράκης, που υπήρξε δραπέτης από τα λάθη και τους εγκλωβισμούς, όπως δραπέτες είναι όλοι οι Κρητικοί που σέβονται τις αξίες τους και τα ιδανικά τους και κάποιοι σε πίσω εποχές, προσπάθησαν να τους σιωπήσουν, φυλακίσουν, εξοντώσουν, αφανίσουν. Ο Σήφης Βαλυράκης που από όλες τις πολιτικές θέσεις που του εμπιστεύτηκαν στην πορεία του ως πολιτευτής, πολιτικός, βουλευτής Χανίων του ΠΑΣΟΚ, ιδρυτικό μέλος του οποίου υπήρξε, είχε πάντα την ευθύνη ως προμετωπίδα των αποφάσεων του και των κινήσεων του.
Ο Σήφης, γιος του Ιωάννη Βαλυράκη πολιτικού και αξιωματικού ήρωα του Αλβανικού Μετώπου, στάθηκε με την ευθύνη αυτή, σε όλα τα πολιτικά στασίδια αλλά και με περηφάνια μπροστά στις όποιες κατηγορίες από πολιτικές σκοπιμότητες του απευθύνθηκαν. Ήταν η ίδια περηφάνια με την οποία στην προσωπική του ζωή κινείτο, στερέωσε την οικογένειά του και συναντήθηκε στο διάβα του με ανθρώπους απλούς και ευπρεπείς, όπως άλλωστε και ο ίδιος ευχαριστιόταν να λέει για όσους συναναστρεφόταν και τους έδινε το χέρι του.
Και όπου έδινε το χέρι του ο Σήφης Βαλυράκης, το έκανε διότι ήξερε πως άξιζε. Και ήταν πάντα παλικαρίσια και ψυχωμένη χειραψία. Έτσι ακριβώς, η σκέψη αυτή κυριαρχεί στο νησί για τον Σήφη. Και για τον λόγο αυτό λένε πως «όταν άνδρες και λεβέντες όπως ο Σήφης φεύγουν από τη ζωή, όταν χάνονται, είναι σα να χάνεται ένα ζωηρό και αληθινό κομμάτι της Κρήτης».
Μην πιστέψει κανείς πως με τις κουβέντες και τις σκέψεις αυτές επιθυμώ να σμιλέψω το προφίλ ή να ενδυναμώσω τεχνηέντως τη μνήμη ενός πολιτικού. Άλλωστε δεν χρειάζεται θετικά πρόσημα η μνήμη ενός άνδρα που κολυμπάει στο πέλαγος για να συναντηθεί με την ελευθερία και την ευθύνη της αντίστασης. Δεν έχει ανάγκη από υπερβολές ή λεκτικές προσαρμογές ο ψυχωμένος άνδρας, για να αποδειχθεί ή να καταγραφεί πόσες ψυχικές δυνάμεις είχε για να μπορεί να επιμένει κάτω από οποιοδήποτε καθεστώς, να είναι αυτός και οι συνάνθρωποί του ελεύθεροι.
Άλλωστε γνώριζε ο Σήφης απίστευτα καλά τι σημαίνει να είσαι φυλακισμένος για τις ιδέες σου, για τις αξίες που υπηρετείς, για τον αγώνα σου για τους ανθρώπους. Τόσο έντονες αξίες και με τόσο βάθος μέσα του οι ρίζες τους, που ο Σήφης δεν μιλούσε πολύ, δεν φλυαρούσε και δεν κοκορευόταν. Για τον λόγο αυτό στην Κρήτη τον λέγαμε Ανθρώπα. Εκείνος, δηλαδή, που γνώριζε την περπατησιά του και δεν είχε ανάγκη ούτε διαφημίσεων μήτε δημοσίων σχέσεων.
Επιστήμονας ο ίδιος μοιραζόταν τις γνώσεις του και κατέθετε τα οράματα και τις ιδέες του. Υπερασπιζόταν το συνκρητισμό, αγαπούσε την ομαδικότητα και είχε διορατικότητα, τόσο κοινωνική, όσο και πολιτική. Και μην ξεχνάμε πως ήθελε σθένος να καταθέτεις προτάσεις, να λες άποψη σε μία περίοδο που όλα είχαν ξεκινήσει να αλλάζουν τόσο στην κοινωνία μας όσο και διεθνώς.
Ο Σήφης βαλυράκης έχει μείνει ανεξίτηλος, διότι αντιπροσώπευε μία γενιά που έχει αρχίσει να χάνεται. Είναι η γενιά της προσπάθειας, της μάζωξης, της ανταλλαγής, έστω και έντονης, των απόψεων. Ήταν η γενιά που βρέθηκε στους δρόμους, που πείνασε, που κυνηγήθηκε, που μορφώθηκε, που ερωτεύτηκε, που χόρεψε, που δεν τράπηκε σε φυγή, ούτε όμως ντράπηκε για τα όποια λάθη της, μιας και η γενιά εκείνη ήξερε να δακρύζει και να ζητάει συγνώμη κατεβάζοντας από σεβασμό ή και συναίσθηση, αν χρειαζόταν, το κεφάλι.
Γνωρίζω πως αν μπορούσε ο Σήφης να μας μιλήσει σήμερα, θα μας έλεγε να μη σταματήσουμε να προσφέρουμε στους νέους μας την ασφάλεια που έχουν ανάγκη, να μην πάψουμε να γοητευόμαστε από τη χώρα που λέγεται Ελλάδα. Να μην σταματήσουμε να ασχολούμαστε με την πολιτική και να μην εντυπωσιαζόμαστε από φωτεινές βιτρίνες και ιδεολογικά λαμπιόνια. Όχι για να μη χάσουμε τον εαυτό μας ή την ώρα μας. Αλλά για να μην επιτρέψουμε ποτέ να χαθεί αυτός ο τόπος που τόσο λάτρεψε, αγωνίστηκε, πίστεψε και μίλησε για αυτόν και τους ανθρώπους του, σε όποιο σημείο της γης βρέθηκε.
Αιωνία του η μνήμη. Τιμή στην καταγωγή και την πορεία του. Κι ας αξιωθούμε να δούμε από τη νέα γενιά ανθρώπους που θα αγαπάνε τόσο πολύ τη χώρα, την ενδοχώρα, τους ανθρώπους και τον πολιτισμό μας.
Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Δήμο Χανίων, Δήμαρχο και Δημοτική Αρχή, που έδωσαν το «πράσινο φως» ώστε να δοθεί το όνομα του Σήφη Βαλυράκη σε δρόμο του Δήμου. Η ονοματοδοσία υπογράφει το αδιαμφισβήτητο γεγονός πως ο δικός μας Σήφης έπραξε τα καλά και τα σπουδαία, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα.
* Ο κ. Γιάννης Ζερβός είναι δήμαρχος Σφακίων
Σημείωση: Το παραπάνω κείμενο αποτελεί την ομιλία του κ. Ζερβού στην εκδήλωση της ΕΣΗΕΑ για τον Σήφη Βαλυράκη, που πραγματοποιήθηκε χθες στην Αθήνα.