Στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα τοποθετήθηκε φέτος το Ρολόι της Αποκάλυψης (Doomsday Clock), η πιο κοντινή ένδειξη παγκόσμιας καταστροφής στην ιστορία του θεσμού από την καθιέρωσή του το 1947. Την απόφαση ανακοίνωσε το Bulletin of the Atomic Scientists, προειδοποιώντας ότι οι παγκόσμιοι κίνδυνοι όχι μόνο παραμένουν, αλλά εντείνονται.
Το Ρολόι μετακινήθηκε τέσσερα δευτερόλεπτα πιο κοντά σε σχέση με πέρυσι, όταν βρισκόταν στα 89 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, γεγονός που αντανακλά -σύμφωνα με τους επιστήμονες- την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος ασφάλειας και συνεργασίας.
Ένα συμβολικό αλλά αυστηρό προειδοποιητικό εργαλείο
Το Ρολόι της Αποκάλυψης αποτελεί συμβολικό δείκτη της εγγύτητας της ανθρωπότητας σε μια πλανητική καταστροφή, με τα μεσάνυχτα να αντιπροσωπεύουν ένα σενάριο ολικής κατάρρευσης, όπως πυρηνικός πόλεμος ή μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή. Τη ρύθμισή του αποφασίζει ετησίως το Συμβούλιο Επιστήμης και Ασφάλειας του Bulletin, σε συνεργασία με το Συμβούλιο Υποστηρικτών του, στο οποίο συμμετέχουν και βραβευμένοι με Νόμπελ επιστήμονες.
Αρχικά μετρούμενο σε λεπτά, το Ρολόι εδώ και λίγα χρόνια κινείται πλέον σε δευτερόλεπτα, ένδειξη της αυξημένης αίσθησης επείγοντος.
Οι βασικοί λόγοι της φετινής μετακίνησης
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Bulletin, η απόφαση να μετακινηθεί το Ρολόι στα 85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα βασίστηκε σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
• Πυρηνικά όπλα και γεωπολιτικές εντάσεις: Οι επιστήμονες επισημαίνουν την αυξανόμενη επιθετικότητα πυρηνικών δυνάμεων, την αποδυνάμωση των διεθνών συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών και τους ενεργούς πολέμους και εστίες έντασης, όπως στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στην περιοχή της Ασίας – Ειρηνικού.
• Κλιματική αλλαγή: Η επιτάχυνση ακραίων καιρικών φαινομένων, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή διεθνή ανταπόκριση, θεωρείται κρίσιμος παράγοντας που επιβαρύνει τη συνολική εικόνα κινδύνου.
• Παραπληροφόρηση και νέες τεχνολογίες: Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της παραπληροφόρησης και της ανεπαρκώς ρυθμισμένης τεχνητής νοημοσύνης, που -κατά το Bulletin– υπονομεύουν τη δημοκρατική λήψη αποφάσεων και ενισχύουν την αστάθεια.
Πολιτικές εξελίξεις και διεθνής τάξη
Η φετινή ανακοίνωση έγινε έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Bulletin αναφέρεται σε μονομερείς πολιτικές επιλογές, αποχωρήσεις από διεθνείς οργανισμούς και αποδυνάμωση της πολυμερούς συνεργασίας, χωρίς ωστόσο να αποδίδει τον αυξημένο κίνδυνο σε ένα μόνο κράτος ή ηγέτη. Αντίθετα, τονίζει τη συλλογική αποτυχία της παγκόσμιας ηγεσίας να περιορίσει υπαρκτούς και γνωστούς κινδύνους.
Ένα προειδοποιητικό μήνυμα, όχι πρόβλεψη
Οι υπεύθυνοι του Ρολογιού διευκρινίζουν ότι η ένδειξη των 85 δευτερολέπτων δεν αποτελεί πρόβλεψη για επικείμενη καταστροφή ούτε χρονοδιάγραμμα γεγονότων. Πρόκειται για ένα προειδοποιητικό εργαλείο, με στόχο να αφυπνίσει κυβερνήσεις και κοινωνίες, υπογραμμίζοντας ότι οι σημερινοί κίνδυνοι είναι ανθρωπογενείς και, θεωρητικά, αναστρέψιμοι.
Όπως σημειώνει το Bulletin, το Ρολόι μπορεί να απομακρυνθεί από τα μεσάνυχτα μόνο εφόσον υπάρξουν ουσιαστικές πολιτικές αποφάσεις, διεθνής συνεργασία και σεβασμός στην επιστημονική γνώση.
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter