Τον κώδωνα του κινδύνου για την ύδρευση στην Κρήτη ενόψει της θερινής περιόδου, κρούει το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης, επισημαίνοντας ότι, παρά το γεγονός πως το υδατικό δυναμικό του νησιού μπορεί να καλύψει τις συνολικές ανάγκες, οι καθυστερήσεις, οι απώλειες στα δίκτυα και η έλλειψη ορθολογικού σχεδιασμού απειλούν σοβαρά την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την τοπική οικονομία.
Όπως επισημαίνει το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης, «μετά από τέσσερις χρονιές χαμηλών βροχοπτώσεων, εξάντλησης των αποθεμάτων και αυξημένης ζήτησης νερού από τον τουρισμό, με τις πολλές νέες επενδύσεις, παρακολουθούμε τη δημόσια συζήτηση, τις ανησυχίες που διατυπώνονται και τις αποφάσεις που ανακοινώνονται και θεωρούμε επιβεβλημένο το Παράρτημα Κρήτης του ΓΕΩΤΕΕ να καταθέσει σκέψεις και απόψεις για το σοβαρό θέμα που απειλεί την ποιότητα ζωής των κατοίκων αλλά και την οικονομία του νησιού».
Όπως υπογραμμίζεται, «το υδατικό δυναμικό της Κρήτης έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις συνολικές ανάγκες του νησιού. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην έλλειψη πόρων, αλλά στη σπατάλη, στις μεγάλες απώλειες των δικτύων, στην έλλειψη εξοικονόμησης και στον ανεπαρκή σχεδιασμό και προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τους διεθνώς αποδεκτούς κανόνες ορθολογικής διαχείρισης, προηγείται η αξιοποίηση των γλυκών υδάτων, ακολουθούν τα υφάλμυρα και, ως έσχατη λύση, τα αλμυρά. Παρά τις προτάσεις που έχουν κατά καιρούς κατατεθεί, η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων και κυρίως στην υλοποίησή τους δημιουργεί εύλογη ανησυχία, ιδιαίτερα ενόψει της θερινής περιόδου».
Άμεσες ενέργειες (έως το καλοκαίρι)
Το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης τονίζει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες άμεσες ενέργειες που πρέπει να υλοποιηθούν με διαδικασίες κατεπείγοντος και πριν από το καλοκαίρι.
Στην κορυφή των προτεραιοτήτων τίθεται η αντικατάσταση των αγωγών Μαλίων και Τυλίσου, που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1960 και του 1980 αντίστοιχα και εμφανίζουν διαρροές άνω του 50%, με αποτέλεσμα να χάνονται τεράστιες ποσότητες νερού.
Παράλληλα, ζητείται η αυστηρότερη διαχείριση του νερού ύδρευσης μέσω θεσμικών παρεμβάσεων, ώστε να μην χρησιμοποιείται για άρδευση υδροβόρων καλλιεργειών, όπως γκαζόν, ούτε για πισίνες και παραλίες. Επιπλέον, προτείνεται η ανόρυξη νέων γεωτρήσεων σε ήδη μελετημένα πεδία, που μπορούν να αποδώσουν επαρκείς ποσότητες νερού καλής ποιότητας.
Η εξοικονόμηση νερού, σύμφωνα με το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης, αποτελεί τον πρώτο και βασικό στόχο, ενώ η αξιοποίηση πρόσθετων πόρων έπεται. Στο κρίσιμο ερώτημα αν υπάρχει χρόνος μέχρι το καλοκαίρι, η απάντηση είναι σαφής: μόνο με συντονισμό, συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και επιτάχυνση των διαδικασιών.
Μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης επισημαίνει την ανάγκη επιτάχυνσης της αντικατάστασης των αγωγών εντός της πόλης του Ηρακλείου, την αξιοποίηση των γλυκών νερών του Αλμυρού ποταμού και τη χρήση επιφανειακών νερών μέσω μικρών φραγμάτων ανάσχεσης, που λειτουργούν ταυτόχρονα και ως έργα αντιπλημμυρικής προστασίας.
Όπως σημειώνει, αντίστοιχοι προβληματισμοί και κατευθύνσεις έχουν ήδη τεθεί από τους Δήμους Ηρακλείου, Μαλεβιζίου και Χερσονήσου. «Η επιστημονική γνώση, η εμπειρία και η κατανόηση του υδατικού δυναμικού της Κρήτης υπάρχουν· αυτό που δεν υπάρχει, τονίζεται με έμφαση, είναι χρόνος για νέες καθυστερήσεις», όπως επισημαίνει.
Το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης καταλήγει ότι μόνο με σωστό σχεδιασμό, προγραμματισμό και σαφή προτεραιοποίηση μπορούν να εξασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες νερού ύδρευσης καλής ποιότητας και σε προσιτό κόστος για το νησί, πριν πάμε σε άλλες λύσεις που αφορούν αφαλατώσεις.
Παράλληλα, ζητά τη συνεργασία των Δήμων και όλων των αρμόδιων φορέων για έναν περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμο σχεδιασμό αντιμετώπισης του προβλήματος.