Χανταϊός | Πώς μεταδίδεται, ποια τα συμπτώματα και γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες

Το στέλεχος των Άνδεων του χανταϊού, που εντοπίζεται κυρίως στην Αργεντινή και τη Χιλή, είναι το μόνο γνωστό στέλεχος που μπορεί να εξαπλωθεί μέσω στενής, παρατεταμένης επαφής μεταξύ ανθρώπων. Ο ΠΟΥ επιβεβαίωσε σήμερα ότι το ξέσπασμα στο κρουαζιερόπλοιο αφορά το στέλεχος των Άνδεων του χανταϊού.

Ποια είναι τα συμπτώματα της μόλυνσης;

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι συνήθεις χανταϊοί σε διάφορα μέρη του κόσμου προκαλούν διαφορετικά συμπτώματα ή ασθένειες -και κάποιοι δεν προκαλούν τίποτα.

Τα συμπτώματα τυπικά ξεκινούν μία με οκτώ εβδομάδες μετά την έκθεση και μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, μυικούς πόνους και γαστρεντερολογικά προβλήματα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Στην Ευρώπη και την Ασία, οι χανταϊοί είναι γνωστό ότι προκαλούν αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο, που επηρεάζει κυρίως τα νεφρά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Στην Αμερική, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει καρδιοπνευμονικό σύνδρομο χανταϊού, που εξελίσσεται γρήγορα και οδηγεί στην συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες μαζί με καρδιακές επιπλοκές.

Τα ποσοστά θνητότητας από το καρδιοπνευμονολογικό σύνδρομο χανταϊού φθάνουν το 50%, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, συγκριτικά με 1-15% από λοιμώξεις συνήθεις στην Ασία και την Ευρώπη.

Μπορεί να θεραπευτεί η μόλυνση με χανταϊό

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία για μόλυνση από χανταϊό, άρα η θεραπεία που εφαρμόζεται επί του παρόντος επικεντρώνεται σε υποστηρικτική φροντίδα, συμπεριλαμβανομένης της ξεκούρασης και της λήψης υγρών. Οι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν αναπνευστική υποστήριξη, όπως αναπνευστήρα.

Η πρόληψη επικεντρώνεται στον περιορισμό επαφής με τρωκτικά και μέτρα όπως το να διατηρούνται περιοχές και επιφάνειες καθαρές.

Στη διάρκεια εξάρσεων, η ιχνηλάτηση επαφών μπορεί να δώσει σε άλλους ανθρώπους πιθανώς εκτεθειμένους στον ιό έγκαιρη πρόσβαση σε νοσοκομειακή φροντίδα, βελτιώνοντας την εξέλιξη και αποτρέποντας περαιτέρω εξάπλωση.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για το ευρύτερο κοινό;

Το ξέσπασμα σε κρουαζιερόπλοιο είναι ασυνήθιστο και ερευνάται από ειδικούς από τον ΠΟΥ και αρκετές χώρες, αλλά ο κίνδυνος για το κοινό παραμένει χαμηλός, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Το παράρτημα του ΠΟΥ στην Αμερική προειδοποίησε τον Δεκέμβριο ότι οι μολύνσεις χανταϊού αυξάνονται στην περιοχή, ιδιαίτερα στη Βολιβία και την Παραγουάη. Η Βραζιλία και η Αργεντινή -που έχει τα περισσότερα κρούσματα- έχουν επίσης δει να αυξάνεται η θνητότητα.

Η Αργεντινή ανέφερε 21 θανάτους πέρυσι, ποσοστό θνητότητας 32% μεταξύ των 66 που μολύνθηκαν από το πνευμονικό σύνδρομο χανταϊού, συγκριτικά με μέσο όρο 15% τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Ψαλτοπούλου: «Άνθρωποι ή ποντίκια;»

Στο προσκήνιο έρχεται ένα εξαιρετικά σπάνιο, αλλά επικίνδυνο σενάριο: Τη μετάδοση του χανταϊού από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μία πιθανότητα που δεν αποκλείει πλέον, ούτε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).

Μιλώντας στο iatropedia.gr, η καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Ντόρα Ψαλτοπούλου, αναλύει τα δεδομένα πίσω από την έξαρση στο ολλανδικό πλοίο, μην αποκλείοντας την πιθανότητα ο ιός να έχει αλλάξει τον τρόπο «συμπεριφοράς» του.

Το βασικό ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι υγειονομικές αρχές είναι, πώς ο ιός εξαπλώθηκε ανάμεσα στους επιβάτες.

Ενώ παραδοσιακά ο χανταϊός μεταδίδεται μέσω της εισπνοής σταγονιδίων από περιττώματα τρωκτικών, η περίπτωση του «Hondius» βάζει στο τραπέζι την πιθανότητα της άμεσης μετάδοσης μεταξύ των ταξιδιωτών.

Η Ντόρα Ψαλτοπούλου σημειώνει χαρακτηριστικά: «Στην ουσία αυτό που αναρωτιούνται όλοι είναι, αν υπήρξε μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κι αυτό επειδή όλοι οι ιοί εξελίσσονται… Υπάρχει μία -σαν- υποπαραλλαγή, που λέγεται ιός των Άνδεων (Andes virus – ANDV) -σε αυτήν την κατηγορία είναι κι άλλοι ιοί- που σπανίως μπορεί να κάνει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εμείς δεν θέλουμε αυτή τη μετάδοση —δηλαδή από άνθρωπο σε άνθρωπο— γιατί δυνητικά αυτοί οι ιοί μπορούν να προκαλέσουν και μεγαλύτερες επιδημίες».

Η ίδια προσθέτει για το μυστήριο της πηγής της διασποράς μέσα στο πλοίο:

«Το ερώτημα είναι -που μέχρι στιγμής δεν έχει απαντηθεί- τι σχέση είχαν στη μετάδοση, τα ποντίκια, τα τρωκτικά που μάλλον υπήρχαν μέσα στο πλοίο. Και αν μέσα από τα συστήματα αερισμού ή από άλλους κοινούς χώρους μεταδόθηκε ο ιός. Αν αυτά τα ποντίκια ήταν μολυσμένα και οι ιοί εισπνεύστηκαν από τους ανθρώπους, είναι μια εξήγηση. Δεν αποκλείεται, λοιπόν αυτό το σενάριο. Το δεύτερο -που είναι και το πιο πιθανό- είναι κάποιοι άνθρωποι να είχαν τον χανταϊό από πριν, δηλαδή πριν μπουν στο πλοίο, και μπήκαν μετά -ένας ή δύο άτομα- μέσα στο πλοίο και κόλλησαν τους άλλους. Επομένως, υπήρχε μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αυτό που είναι κάτι πολύ σπάνιο και δεν ξέρουμε ακόμη τι ισχύει», αναφέρει η ίδια.

Χανταϊός: Η επίσημη θέση του ΠΟΥ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επιβεβαιώνει πως οι υποψίες στρέφονται πλέον στη στενή επαφή μεταξύ των επιβατών, καθώς το στέλεχος που εντοπίζεται στη Λατινική Αμερική (ιός των Άνδεων) έχει αυτή την ιδιαιτερότητα.

Η Μαρία Βαν Κέρχοου, προσωρινή διευθύντρια της υπηρεσίας πρόληψης και προετοιμασίας αντιμετώπισης επιδημιών του ΠΟΥ, δήλωσε:

«Με δεδομένο τον χρόνο επώασης του χανταϊού, που κυμαίνεται από μία έως έξι εβδομάδες, υποψιαζόμαστε ότι μολύνθηκαν εκτός πλοίου και πιστεύουμε ότι μπορεί να υπήρξε μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο μεταξύ ατόμων που βρέθηκαν σε πολύ στενή επαφή. Ο κίνδυνος για το ευρύ κοινό είναι μικρός. Δεν πρόκειται για έναν ιό που εξαπλώνεται όπως η γρίπη ή η COVID-19. Είναι πολύ διαφορετικός», επισήμανε συγκεκριμένα.

Το τίμημα των «εξωτικών» ταξιδιών

Η Ντόρα Ψαλτοπούλου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους ταξιδιώτες που αναζητούν εμπειρίες σε απομονωμένα οικοσυστήματα, χωρίς να γνωρίζουν τους βιολογικούς κινδύνους.

«Κάποιοι το βλέπουν με λίγη ελαφρότητα. Όταν πας σε ένα εξωτικό ταξίδι, πρέπει να καταλάβεις ότι το «εξωτικό» σημαίνει ότι εκεί που πας, υπάρχει και ένα εξωτικό σύστημα φυτών και ζώων. Ένα οικοσύστημα, στο οποίο ο κάθε άνθρωπος δεν είναι προσαρμοσμένος. Δεν είναι προσαρμοσμένος σε λοιμώδη νοσήματα που για μας είναι άγνωστα. Σε άλλα, μπορεί να πρέπει να εμβολιαστείς. Αυτό το συγκεκριμένο νόσημα, για παράδειγμα, δεν έχει εμβολιασμό. Είναι σπάνιο έτσι κι αλλιώς… Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί… διότι μπορεί να πάμε έτσι για το καλό και την εμπειρία του ταξιδιού και να έχουμε περιπέτειες. Αυτοί οι άνθρωποι είδατε τι τους έτυχε: να νοσήσουν από βαριές λοιμώξεις κι κάποιοι απεβίωσαν. Κι άλλοι τώρα είναι καραντίνα. Ποιος ξέρει για πόσο καιρό…», λέει η ειδικός.