Ισχυρό μήνυμα ότι η χώρα κινδυνεύει να μην πετύχει τους ευρωπαϊκούς στόχους για τη διαχείριση των αποβλήτων έως το 2030 εξέπεμψε η 18η Πανελλήνια Σύνοδος του Δικτύου Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ), που πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα στις 3 και 4 Ιουλίου.
Εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των ΦοΔΣΑ και αρμόδιων φορέων περιέγραψαν μια ιδιαίτερα δύσκολη εικόνα, επισημαίνοντας ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις υποδομές, οι καθυστερήσεις, οι θεσμικές αγκυλώσεις και τα προβλήματα χρηματοδότησης καθιστούν πλέον εξαιρετικά αμφίβολη την επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.
Η 18η Πανελλήνια Σύνοδος πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη του ΦοΔΣΑ και της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εσωτερικών και της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Κεντρικό μήνυμα των εργασιών αποτέλεσε η ανάγκη ισχυρής αυτοδιοικητικής ενότητας, προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος των ΦοΔΣΑ και των Δήμων στη διαμόρφωση της εθνικής πολιτικής για τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Στα συμπεράσματα της Συνόδου επισημαίνεται ότι η αρχική αισιοδοξία για την επίτευξη των στόχων της περιόδου 2020-2030 έχει πλέον μετατραπεί, στα μέσα του 2026, σε έντονο προβληματισμό. Όπως αναφέρεται, ο χρόνος που απομένει έως το 2030 συνιστά πλέον έναν «εξαντλητικό και αμφίβολης έκβασης αγώνα δρόμου», καθώς τα προηγούμενα χρόνια λειτούργησαν σωρευτικά στις διαχρονικές αδυναμίες του συστήματος διαχείρισης αποβλήτων.
Οι βασικές διαπιστώσεις
Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ υπογραμμίζει ότι οι φορείς διαχείρισης βρίσκονται μπροστά σε ιδιαίτερα απαιτητικές προκλήσεις, καλούμενοι να ανακτήσουν τον χαμένο χρόνο και να πλησιάσουν τους ευρωπαϊκούς στόχους μέσα σε ένα δυσκίνητο θεσμικό περιβάλλον. Παράλληλα, κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη συμπλήρωση είκοσι χρόνων λειτουργίας του Δικτύου, σημειώνοντας τη συμβολή του στην υποστήριξη των μελών του, στη διατύπωση προτάσεων πολιτικής και στην παρέμβασή του στον δημόσιο διάλογο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις καθυστερήσεις που εξακολουθούν να καταγράφονται στον τομέα της ανακύκλωσης. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, η ανάπτυξη των Μονάδων Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), αν και σημαντική, δεν αρκεί από μόνη της για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων, εφόσον δεν συνοδεύεται από την ανάπτυξη χωριστών ρευμάτων συλλογής αποβλήτων. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η σημαντική υστέρηση της Αττικής, όπου παράγεται περίπου το 50% των αποβλήτων της χώρας, αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη των εθνικών στόχων.
Στο ίδιο πλαίσιο καταγράφονται προβλήματα στην εφαρμογή των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και των Ολιστικών Συστημάτων Χωριστής Συλλογής, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες στη λειτουργία νέων Συστημάτων Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης, στη διαχείριση των βιοαποβλήτων του κλάδου Horeca, αλλά και στις ανάγκες μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων.
Χρηματοδότηση και θεσμικά εμπόδια
Το Δίκτυο επισημαίνει ότι η πρώτη ουσιαστική πρόσκληση χρηματοδότησης του προγράμματος ΠΕΚΑ 2021-2027 εκδόθηκε μόλις τον Ιούνιο του 2026, γεγονός που, όπως αναφέρει, δημιουργεί ιδιαίτερα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια για την ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων έως το 2030. Παράλληλα, εκφράζεται προβληματισμός για τις καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση της χρηματοδότησης έργων ανακύκλωσης από τους πόρους του τέλους ταφής, εξέλιξη που, σύμφωνα με το Δίκτυο, διατηρεί υψηλά τα ποσοστά ταφής απορριμμάτων και επιβαρύνει οικονομικά δήμους και πολίτες.
Παράλληλα, ασκείται κριτική στο νέο θεσμικό πλαίσιο του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026), με το επιχείρημα ότι εισάγει πρόσθετες ελεγκτικές διαδικασίες που επιβραδύνουν την απορρόφηση χρηματοδοτήσεων, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον σχεδιασμό της ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων, ο οποίος – σύμφωνα με το Δίκτυο – εξακολουθεί να προωθείται χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και των ΦοΔΣΑ, ενώ παραμένει άγνωστο το τελικό οικονομικό κόστος για τους δήμους.
Έκκληση για κοινή πορεία
Στα συμπεράσματά της, η Σύνοδος υπογραμμίζει την ανάγκη επανεκκίνησης της συνεργασίας όλων των ΦοΔΣΑ της χώρας μέσα από ένα ισχυρό και αντιπροσωπευτικό συλλογικό όργανο, με στόχο την υπέρβαση των αντιπαραθέσεων των προηγούμενων ετών και την ενίσχυση της κοινής αυτοδιοικητικής εκπροσώπησης.
Το Δίκτυο εκφράζει επίσης έντονες επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορεί να ανακτηθεί ο χαμένος χρόνος μέχρι το τέλος της δεκαετίας και καλεί την Πολιτεία να επιταχύνει τις διαδικασίες, να παρουσιάσει με σαφήνεια τον σχεδιασμό της και να συντονίσει τις ενέργειές της με τους ΦοΔΣΑ και τους δήμους. Όπως τονίζεται, οι Περιφερειακοί Σχεδιασμοί και τα Ολιστικά Συστήματα Χωριστής Συλλογής πρέπει να περάσουν άμεσα από το στάδιο του σχεδιασμού στην εφαρμογή, με σταθερή χρηματοδότηση, γρήγορες διαδικασίες και αποτελεσματικές συνέργειες προς όφελος των πολιτών.
Κλείνοντας, το Δίκτυο ΦοΔΣΑ δηλώνει ότι παραμένει διαθέσιμο να συμβάλει με την τεχνογνωσία και την εικοσαετή εμπειρία του στον σχεδιασμό της εθνικής πολιτικής για τα απορρίμματα, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, Αυτοδιοίκησης και ΦοΔΣΑ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή υλοποίηση των Περιφερειακών Σχεδιασμών και του προγράμματος ΠΕΚΑ 2021-2027.
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter