Τεχνητή νοημοσύνη στις ελληνικές επιχειρήσεις: Οι πρωταθλητές και οι ουραγοί

Στην έρευνα καλύπτονται επιχειρήσεις από τη βιομηχανία, τις κατασκευές, το εμπόριο και τις υπηρεσίες. Τα αποτελέσματα είναι σταθμισμένα, ώστε να λαμβάνουν υπόψη τη χώρα, τον κλάδο και το μέγεθος των επιχειρήσεων.

Χρήση ΑΙ από το 70% των ελληνικών επιχειρήσεων

Σύμφωνα με τα στοιχεία του τελευταίου τριμήνου του 2025, το 70% των ελληνικών επιχειρήσεων ανέφερε ότι χρησιμοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης σε κάποιον βαθμό.

Ειδικότερα:

• το 12% ανέφερε σημαντική χρήση,
• το 29% μέτρια χρήση,
• το 29% πολύ αραιή ή πειραματική χρήση,
• το 30% καθόλου χρήση.

Ως τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης η έρευνα περιέλαβε εργαλεία πρόβλεψης, όπως η μηχανική μάθηση, η εξόρυξη κειμένου και η αναγνώριση φωνής ή εικόνας, εφαρμογές παραγωγικής ΑΙ, όπως τα chatbots και η παραγωγή κειμένου ή εικόνας, καθώς και συστήματα ρομποτικής αυτοματοποίησης διαδικασιών.

Η συνολική χρήση στην Ελλάδα βρίσκεται περίπου στον μέσο όρο των χωρών της έρευνας. Διαφορετική είναι, όμως, η εικόνα ως προς την ένταση της χρήσης: το 41% των ελληνικών επιχειρήσεων δήλωσε μέτρια ή σημαντική χρήση, έναντι 38% στο σύνολο των 12 χωρών.

Η Ελλάδα εντάσσεται έτσι, μαζί με την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ισπανία, στην ομάδα των χωρών που βρίσκονται πάνω από τον μέσο όρο ως προς τη μέτρια και σημαντική χρήση. Δεν συγκαταλέγεται, πάντως, στις χώρες με τη μεγαλύτερη συνολική διείσδυση. Στην κορυφή βρίσκονται η Ολλανδία με 85%, η Φινλανδία με 82% και η Αυστρία με 81%.

Στο σύνολο των χωρών της έρευνας, περίπου το 70% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί ΑΙ σε κάποιον βαθμό, αλλά μόνο το 7% δηλώνει σημαντική χρήση. Το αντίστοιχο ελληνικό ποσοστό, 12%, είναι επομένως αισθητά υψηλότερο.

Πρωτιά για τις μεγαλύτερες ελληνικές βιομηχανίες

Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στις ελληνικές βιομηχανικές επιχειρήσεις με τουλάχιστον 50 εργαζομένους.

Το 66% αυτών είχε επενδύσει ή επένδυε σε τεχνολογίες ΑΙ έως τον Ιούνιο του 2025. Πρόκειται για το υψηλότερο σταθμισμένο ποσοστό μεταξύ των 12 χωρών στη συγκεκριμένη κατηγορία.

Ακολουθούν:

• η Αυστρία με 64%,
• το Βέλγιο με 59%,
• η Ιρλανδία και η Ισπανία με 56%,
• η Γερμανία με 48%,
• η Φινλανδία με 38%,
• η Πορτογαλία με 36%,
• η Ιταλία με 35%,
• η Γαλλία με 34%,
• η Σλοβακία με 28%,
• η Ολλανδία με 27%.

Η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική στις μικρότερες ελληνικές βιομηχανικές επιχειρήσεις. Από όσες απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζομένους, μόνο το 18% είχε προχωρήσει σε επένδυση στην ΑΙ.

Μεταξύ των δύο κατηγοριών καταγράφεται έτσι απόσταση 48 ποσοστιαίων μονάδων. Η μεγάλη διαφορά συμβαδίζει με ένα από τα κεντρικά ευρήματα της μελέτης: η επένδυση και η ουσιαστική ενσωμάτωση της ΑΙ διευκολύνονται όταν μια επιχείρηση διαθέτει περισσότερα κεφάλαια, ψηφιακές υποδομές, κατάλληλα δεδομένα και εξειδικευμένο προσωπικό.

Αντίστροφη εικόνα στις υπηρεσίες

Ιδιαίτερη είναι η εικόνα στις ελληνικές επιχειρήσεις υπηρεσιών, καθώς οι μικρότερες εμφανίζουν υψηλότερο ποσοστό επενδύσεων από τις μεγαλύτερες.

Συγκεκριμένα:

• το 22% των επιχειρήσεων υπηρεσιών με λιγότερους από 50 εργαζομένους είχε επενδύσει στην ΑΙ,
• στις επιχειρήσεις με τουλάχιστον 50 εργαζομένους το αντίστοιχο ποσοστό περιοριζόταν στο 11%.

Η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση στον γενικό κανόνα που καταγράφεται στις περισσότερες χώρες και στους περισσότερους κλάδους, όπου οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις επενδύουν συχνότερα στην τεχνητή νοημοσύνη.

Οι μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις υπηρεσιών υπολείπονται σημαντικά των αντίστοιχων επιχειρήσεων σε άλλες χώρες. Ενδεικτικά, το σχετικό ποσοστό έφθανε στο 73% στην Αυστρία, στο 65% στη Φινλανδία, στο 60% στην Ολλανδία, στο 57% στην Πορτογαλία και στο 56% στην Ισπανία.

Χρειάζεται, πάντως, προσοχή στην ερμηνεία, καθώς η ευρεία κατηγορία των υπηρεσιών περιλαμβάνει πολύ διαφορετικές δραστηριότητες, από την πληροφορική και την έρευνα έως τα ακίνητα, τις επαγγελματικές υπηρεσίες, την εκπαίδευση, την υγεία, τον τουρισμό και τις μεταφορές.

Στο σύνολο της έρευνας, οι επιχειρήσεις πληροφορικής, επικοινωνιών και έρευνας και ανάπτυξης εμφανίζουν πολύ υψηλότερη διείσδυση της ΑΙ από τις επιχειρήσεις καταλυμάτων και μεταφορών.

Ισχυρή επίδοση των μεγαλύτερων εμπορικών επιχειρήσεων

Μεγάλη είναι η απόσταση και μεταξύ των ελληνικών εμπορικών επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους.

Το 41% των εμπορικών επιχειρήσεων με τουλάχιστον 50 εργαζομένους είχε επενδύσει στην ΑΙ έως τον Ιούνιο του 2025. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από εκείνα που καταγράφονται στην Αυστρία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ολλανδία.

Υψηλότερες επιδόσεις από την Ελλάδα εμφανίζουν:

• το Βέλγιο με 89%,
• η Σλοβακία με 49%,
• η Γερμανία με 47%,
• η Φινλανδία με 44%.

Αντίθετα, μόνο το 7% των ελληνικών εμπορικών επιχειρήσεων με λιγότερους από 50 εργαζομένους είχε επενδύσει στην ΑΙ. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των 12 χωρών στη συγκεκριμένη κατηγορία.

Η απόσταση μεταξύ μικρότερων και μεγαλύτερων ελληνικών εμπορικών επιχειρήσεων ανέρχεται σε 34 ποσοστιαίες μονάδες.

Χαμηλές επιδόσεις στις κατασκευές

Περιορισμένες παραμένουν οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη στον ελληνικό κατασκευαστικό κλάδο.

Έως τον Ιούνιο του 2025 είχε επενδύσει:

• το 12% των κατασκευαστικών επιχειρήσεων με λιγότερους από 50 εργαζομένους,
• το 17% των επιχειρήσεων με τουλάχιστον 50 εργαζομένους.

Το ποσοστό των μεγαλύτερων ελληνικών κατασκευαστικών επιχειρήσεων ήταν υψηλότερο μόνο από εκείνο της Ιταλίας, που ανερχόταν στο 12%. Στις υπόλοιπες χώρες κυμαινόταν από 21% στη Σλοβακία έως 83% στην Αυστρία.

Οι κατασκευές εμφανίζουν γενικότερα τη χαμηλότερη ένταση χρήσης ΑΙ μεταξύ των τεσσάρων βασικών κλάδων της έρευνας. Στο σύνολο των χωρών, το 34% των κατασκευαστικών επιχειρήσεων δεν χρησιμοποιούσε καθόλου ΑΙ και μόλις το 4% δήλωνε σημαντική χρήση.

Οι ελληνικές επενδύσεις ανά κλάδο και μέγεθος

Τα ποσοστά αυτά αφορούν επιχειρήσεις που απάντησαν ότι είχαν επενδύσει ή επένδυαν σε τεχνολογίες ΑΙ έως τον Ιούνιο του 2025. Δεν πρέπει να συγχέονται με το ποσοστό των επιχειρήσεων που ανέφερε οποιαδήποτε χρήση ΑΙ κατά την έρευνα του τελευταίου τριμήνου του 2025.

Μια επιχείρηση μπορεί, για παράδειγμα, να χρησιμοποιεί ένα δωρεάν ή χαμηλού κόστους εργαλείο παραγωγικής ΑΙ χωρίς να έχει πραγματοποιήσει οργανωμένη επένδυση σε εξοπλισμό, λογισμικό, δεδομένα ή εξειδικευμένο προσωπικό. Αυτό εξηγεί εν μέρει γιατί το συνολικό ποσοστό χρήσης είναι υψηλότερο από τα ποσοστά επένδυσης σε αρκετές επιμέρους κατηγορίες.

Σχεδόν το 10% των επενδύσεων στην ΑΙ

Οι ελληνικές επιχειρήσεις εκτιμούσαν ότι σχεδόν το 10% των συνολικών επενδύσεών τους κατά τους επόμενους 12 μήνες θα κατευθυνόταν σε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.

Η εκτίμηση καταγράφηκε στην έρευνα του τελευταίου τριμήνου του 2025 και επομένως αφορά επενδυτικά σχέδια που εκτείνονται κυρίως μέσα στο 2026.

Στο σύνολο των 12 χωρών, οι επιχειρήσεις σχεδίαζαν να διαθέσουν στην ΑΙ κατά μέσο όρο το 9% των επενδύσεών τους. Η Αυστρία βρισκόταν στην πρώτη θέση με 14% και ακολουθούσαν το Βέλγιο με 12% και η Γερμανία με 10%.

Η μελέτη εντοπίζει παράλληλα μια αυτοτροφοδοτούμενη επενδυτική δυναμική. Στο σύνολο της έρευνας:

• οι επιχειρήσεις που δεν χρησιμοποιούσαν ΑΙ σχεδίαζαν να διαθέσουν σε αυτή κατά μέσο όρο το 4% των επενδύσεών τους,
• όσες έκαναν μέτρια χρήση προέβλεπαν ποσοστό 11%,
• όσες έκαναν σημαντική χρήση σχεδίαζαν να διαθέσουν περίπου το 20%.

Τα συγκεκριμένα ποσοστά αφορούν το σύνολο των χωρών και όχι αποκλειστικά την Ελλάδα. Δείχνουν, ωστόσο, ότι οι επιχειρήσεις που έχουν ήδη ενσωματώσει την ΑΙ σχεδιάζουν να επενδύσουν ακόμη περισσότερο, ενώ οι μη χρήστες κινδυνεύουν να μείνουν περισσότερο πίσω.

Γιατί χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη

Η μελέτη εντάσσει την Ελλάδα, μαζί με το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία και τη Γαλλία, σε μια ομάδα χωρών με ενδιάμεσο επίπεδο συνολικής υιοθέτησης της ΑΙ.

Στις επιχειρήσεις αυτής της ομάδας, τα βασικά κίνητρα χρήσης ήταν:

• η βελτίωση των κύριων επιχειρηματικών διαδικασιών, με 34%,
• η βελτίωση υποστηρικτικών διαδικασιών, όπως η διοικητική λειτουργία και η εφοδιαστική αλυσίδα, με 30%,
• η μείωση του κόστους προσωπικού, με 15%,
• η υποστήριξη της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, με 11%,
• η διεύρυνση του φάσματος προϊόντων ή υπηρεσιών, με 10%.

Τα ποσοστά αφορούν συνολικά την ομάδα των πέντε χωρών και όχι αποκλειστικά τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Το βασικό συμπέρασμα της ΕΚΤ είναι ότι οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν την ΑΙ κυρίως για να βελτιώσουν τον τρόπο λειτουργίας τους. Η μείωση του κόστους προσωπικού, η έρευνα και ανάπτυξη και η δημιουργία νέων προϊόντων ή υπηρεσιών αποτελούν λιγότερο συχνά κίνητρα.

Τα βασικά εμπόδια

Ως προς τα εμπόδια στην υιοθέτηση ή στην εντατικότερη χρήση της ΑΙ, η Ελλάδα εντάσσεται μαζί με την Πορτογαλία, τη Σλοβακία, την Ισπανία και τη Γαλλία στην ομάδα των χωρών με ενδιάμεσα επίπεδα μη χρήσης.

Στην ομάδα αυτή:

• το 24% των επιχειρήσεων επικαλέστηκε έλλειψη δεξιοτήτων σχετικών με την ΑΙ,
• το 21% ανέφερε ανησυχίες για τα δεδομένα, την ιδιωτικότητα και ζητήματα δεοντολογίας,
• το 16% εξέφρασε δυσπιστία για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων που παράγει η ΑΙ.

Και αυτά τα ποσοστά αφορούν συνολικά την ομάδα των πέντε χωρών και όχι μόνο την Ελλάδα.

Η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι η περιορισμένη χρήση δεν οφείλεται πρωτίστως στην πεποίθηση ότι η ΑΙ είναι άχρηστη ή οικονομικά ασύμφορη. Μεγαλύτερο βάρος έχουν οι ελλείψεις δεξιοτήτων, τα ζητήματα προστασίας δεδομένων, η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων και οι δυσκολίες ενσωμάτωσης των νέων εργαλείων στα υφιστάμενα συστήματα των επιχειρήσεων.

Τι δείχνει συνολικά η έρευνα για τζίρο και επενδύσεις

Η μελέτη εξετάζει επίσης τη σχέση μεταξύ της έντασης χρήσης της ΑΙ και των προσδοκιών των επιχειρήσεων. Τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν το σύνολο των χωρών και δεν αποτελούν αυτοτελή αποτελέσματα για την Ελλάδα.

Αφού συνυπολογίστηκαν διαφορές ως προς το μέγεθος, τον κλάδο, τη χώρα και άλλα χαρακτηριστικά, οι επιχειρήσεις με σημαντική χρήση ΑΙ ήταν:

• κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες πιθανότερο να αναμένουν αύξηση του κύκλου εργασιών τους στους επόμενους τρεις μήνες,
• κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες πιθανότερο να αναμένουν αύξηση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου στο ίδιο διάστημα.

Παράλληλα, προέβλεπαν αύξηση της απασχόλησης κατά περίπου 1,1 ποσοστιαία μονάδα περισσότερο στους επόμενους 12 μήνες σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις που δεν χρησιμοποιούσαν ΑΙ. Η ΕΚΤ σημειώνει, πάντως, ότι η συγκεκριμένη εκτίμηση για την απασχόληση δεν είναι ιδιαίτερα ακριβής από στατιστική άποψη.

Τα ευρήματα καταγράφουν συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν ότι η χρήση της ΑΙ προκαλεί από μόνη της μεγαλύτερο τζίρο, περισσότερες επενδύσεις ή αύξηση του προσωπικού. Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν εντατικά την ΑΙ ενδέχεται να είναι ήδη δυναμικότερες, καλύτερα χρηματοδοτούμενες ή περισσότερο αισιόδοξες.

Δεν καταγράφεται μέχρι στιγμής μείωση προσωπικού

Η μελέτη δεν εντοπίζει στο παρόν στάδιο ενδείξεις γενικευμένης μείωσης της απασχόλησης λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Αντίθετα, η εντατική χρήση της συνδέεται με θετικότερες προσδοκίες για την εξέλιξη του αριθμού των εργαζομένων.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται προσωπικό με τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες για την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη συντήρηση των συστημάτων ΑΙ ή ότι σχεδιάζουν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, όμως, ότι τα στοιχεία αποτυπώνουν την εικόνα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο και δεν αποκλείουν μελλοντικές ανακατατάξεις. Μακροπρόθεσμα, μεγαλύτερες πιέσεις ενδέχεται να δεχθούν επαγγέλματα που περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες γνωστικές εργασίες, όπως ορισμένες διοικητικές, γραμματειακές και λογιστικές λειτουργίες.

Δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί γενικευμένη αύξηση παραγωγικότητας

Η ΕΚΤ δεν διαπιστώνει στατιστικά σημαντική διαφορά στη μέση παραγωγικότητα μεταξύ του συνόλου των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ΑΙ και εκείνων που δεν τη χρησιμοποιούν.

Θετική σχέση εντοπίζεται κυρίως στις επιχειρήσεις πληροφορικής, επικοινωνιών, έρευνας και ανάπτυξης. Στους συγκεκριμένους κλάδους, ακόμη και η περιορισμένη χρήση συνδέεται με υψηλότερη πιθανότητα βελτίωσης της τρέχουσας παραγωγικότητας. Ως προς τη μελλοντική παραγωγικότητα, στατιστικά σημαντική θετική σχέση διαπιστώνεται μόνο στις επιχειρήσεις που κάνουν σημαντική χρήση της ΑΙ.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί ακόμη ως οριζόντιος ενισχυτής της παραγωγικότητας. Τα οφέλη φαίνεται να συγκεντρώνονται σε επιχειρήσεις που διαθέτουν ήδη κατάλληλα δεδομένα, ψηφιακές υποδομές, δεξιότητες και οργανωτική ετοιμότητα.

Χωρίς σαφή επίδραση στις πληθωριστικές προσδοκίες

Δεν εντοπίζεται επίσης σαφής συνολική σχέση μεταξύ της χρήσης ΑΙ και των πληθωριστικών προσδοκιών των επιχειρήσεων.

Εξαίρεση αποτελούν οι επιχειρήσεις με μέτρια χρήση, οι οποίες εμφανίζουν χαμηλότερες προσδοκίες για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης από τις επιχειρήσεις που δεν χρησιμοποιούν ΑΙ: περίπου κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον ορίζοντα ενός έτους και κατά 0,8 μονάδες στον ορίζοντα πέντε ετών.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επηρεάσει τις τιμές προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Η αύξηση της παραγωγικότητας και η μείωση ορισμένων δαπανών μπορούν να περιορίσουν το κόστος. Από την άλλη πλευρά, οι απαιτούμενες επενδύσεις, οι υψηλές ενεργειακές ανάγκες και μια ενδεχόμενη ενίσχυση της ζήτησης μπορούν να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις.

Το διπλό πρόσωπο της ελληνικής αγοράς

Η συνολική εικόνα για την Ελλάδα έχει δύο όψεις. Η χώρα κινείται περίπου στον μέσο όρο ως προς τη συνολική διάδοση της ΑΙ και πάνω από αυτόν ως προς τη μέτρια ή σημαντική χρήση. Παράλληλα, οι βιομηχανικές επιχειρήσεις με τουλάχιστον 50 εργαζομένους εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό επενδύσεων μεταξύ των χωρών της έρευνας στη συγκεκριμένη κατηγορία.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι πολύ χαμηλές επιδόσεις των μικρότερων εμπορικών επιχειρήσεων, η μεγάλη απόσταση μεταξύ μικρών και μεγαλύτερων βιομηχανιών, η υστέρηση στις κατασκευές και το περιορισμένο ποσοστό των μεγαλύτερων επιχειρήσεων υπηρεσιών δείχνουν ότι η τεχνολογική μετάβαση δεν προχωρά με την ίδια ταχύτητα σε ολόκληρη την ελληνική οικονομία.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσες επιχειρήσεις έχουν δοκιμάσει κάποιο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης. Είναι πόσες διαθέτουν τα κεφάλαια, τις δεξιότητες, τα δεδομένα και την οργανωτική δυνατότητα που απαιτούνται για να το ενσωματώσουν ουσιαστικά στη λειτουργία τους.

Φωτογραφία: unsplash.com

ecb.op395.en