Κατάταξη NABU 2026: Μόνο τέσσερις εταιρείες κρουαζιέρας έχουν αποκλείσει το μαζούτ

Πρώτη η Havila – Κάτω από το 50% ακόμη και οι πρωτοπόροι

Η κατάταξη περιλαμβάνει δώδεκα εταιρείες που έδωσαν στοιχεία στη NABU. Η μέγιστη δυνατή βαθμολογία ήταν 17 μονάδες, όμως ακόμη και οι εταιρείες που βρέθηκαν στις πρώτες θέσεις συγκέντρωσαν λιγότερο από το 50% του συνόλου.

Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Havila, με 7,5 βαθμούς, και ακολουθεί η Hurtigruten, με 7,25. Από έξι βαθμούς συγκέντρωσαν η Ponant, η Mein Schiff της TUI Cruises και η AIDA Cruises.

Ακολουθούν:

• HX Expeditions: 5,5 βαθμοί
• MSC Cruises: 5,25 βαθμοί
• Hapag-Lloyd Cruises: 4,75 βαθμοί
• Carnival: 4,25 βαθμοί
• Royal Caribbean: 4 βαθμοί
• Norwegian Cruise Line: 3,75 βαθμοί
• Marella: 3,75 βαθμοί

Οι Phoenix Reisen, Nicko Cruises και Viking Ocean Cruises δεν απάντησαν στο ερωτηματολόγιο και, κατά συνέπεια, δεν βαθμολογήθηκαν.

Η αξιολόγηση της Norwegian Cruise Line περιλαμβάνει επίσης τις Oceania Cruises και Regent Seven Seas Cruises, της Royal Caribbean τις Celebrity Cruises και Silversea Cruises, της Carnival τις Costa Cruises, Holland America Line, P&O Cruises, Princess Cruises και Seabourn, ενώ η βαθμολογία της MSC περιλαμβάνει και την Explora.

Μόνο τέσσερις εταιρείες έχουν αποκλείσει το μαζούτ

Ένα από τα πλέον αρνητικά ευρήματα αφορά τη συνεχιζόμενη χρήση μαζούτ. Σύμφωνα με τη NABU, μόνο τέσσερις από τις δώδεκα εταιρείες που αξιολογήθηκαν έχουν αποκλείσει τη χρήση του.

Η περιβαλλοντική οργάνωση επισημαίνει ότι η μετάβαση στο λιγότερο επιβαρυντικό ναυτιλιακό ντίζελ είναι τεχνικά εφικτή. Παρ’ όλα αυτά, πολλές εταιρείες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μαζούτ σε συνδυασμό με συστήματα καθαρισμού καυσαερίων, τα γνωστά scrubbers.

Τα συστήματα αυτά περιορίζουν την περιεκτικότητα των καυσαερίων σε θείο. Ωστόσο, όπως αναφέρει η NABU, τα υπολείμματα που προκύπτουν από τη λειτουργία τους και είναι εμπλουτισμένα με τοξικά βαρέα μέταλλα και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες απορρίπτονται στη θάλασσα, επιβαρύνοντας τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Περιορισμένη πρόοδος στα e-fuels

Κατά τη NABU, η πραγματική απανθρακοποίηση της κρουαζιέρας προϋποθέτει, πέρα από τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και τη χρήση μπαταριών, κυψελών καυσίμου ή συστημάτων υποβοήθησης από τον άνεμο, τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα σε ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, γνωστά ως RFNBOs ή e-fuels.

Η κατάταξη του 2026 διαπιστώνει μικρή μόνο πρόοδο σε αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα με την οργάνωση, στις νέες παραγγελίες πλοίων ο κλάδος εξακολουθεί να στρέφεται κυρίως στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, το LNG, το οποίο παραμένει ορυκτό καύσιμο.

Η NABU αναγνωρίζει ότι το LNG εκπέμπει λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα κατά την καύση, υπογραμμίζει όμως τον ρόλο των εκπομπών μεθανίου. Όπως σημειώνει, το μεθάνιο έχει, σε ορίζοντα 20 ετών, υπερπολλαπλάσια επίδραση στη θέρμανση του πλανήτη σε σχέση με το διοξείδιο του άνθρακα. Με βάση αυτή την εκτίμηση, η οργάνωση θεωρεί ότι το LNG δεν εξασφαλίζει ουσιαστική μείωση των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ενισχύει τη διατήρηση υποδομών ορυκτών καυσίμων.

Παράλληλα, η NABU σημειώνει ότι η διαθεσιμότητα καυσίμων όπως η ανανεώσιμη ηλεκτρομεθανόλη και των αντίστοιχων κινητήρων παραμένει περιορισμένη. Ωστόσο, εκτιμά ότι εξακολουθούν να απουσιάζουν συγκεκριμένες επενδυτικές αποφάσεις για τη χρήση τέτοιων καυσίμων στα νέα κρουαζιερόπλοια.

Ως θετική εξαίρεση αναφέρει ένα πλοίο του υφιστάμενου στόλου της Mein Schiff το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί μεθανόλη. Στα τρέχοντα προγράμματα ναυπήγησης, πάντως, η οργάνωση δεν εντόπισε οριστικές επενδυτικές αποφάσεις για πλοία που θα χρησιμοποιούν ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης.

Πρόοδος στην ηλεκτροδότηση από την ξηρά

Σαφέστερη είναι η πρόοδος που καταγράφεται κατά την παραμονή των πλοίων στα λιμάνια. Όταν τόσο το πλοίο όσο και το λιμάνι διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές, οι ενεργειακές ανάγκες του κρουαζιερόπλοιου μπορούν να καλύπτονται από το χερσαίο δίκτυο, χωρίς να λειτουργούν οι μηχανές του για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να περιοριστούν σχεδόν πλήρως οι άμεσες εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου από το ίδιο το πλοίο κατά τον ελλιμενισμό. Το συνολικό κλιματικό όφελος είναι μεγαλύτερο όταν η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.

Η NABU αναφέρει ότι, λόγω και της ευρωπαϊκής υποχρέωσης για χρήση ηλεκτροδότησης από την ξηρά από τα μεγάλα επιβατηγά πλοία σε ευρωπαϊκά λιμάνια από το 2030, όλες οι εταιρείες της κατάταξης διαθέτουν πλέον τουλάχιστον ορισμένα πλοία με σχετική δυνατότητα.

Οι στόλοι των Havila, Hurtigruten, HX Expeditions και Mein Schiff χαρακτηρίζονται πλήρως εξοπλισμένοι, ενώ άλλες εταιρείες διαθέτουν συνδέσεις ηλεκτροδότησης από την ξηρά μόνο σε περιορισμένο αριθμό πλοίων.

Η κατάταξη, ωστόσο, δεν εξετάζει πόσο συχνά χρησιμοποιούνται στην πράξη αυτές οι υποδομές. Η NABU σημειώνει ότι λιμάνια όπως το Αμβούργο, το Κίελο και το Ροστόκ προσφέρουν εκτεταμένες σχετικές δυνατότητες, αλλά σε άλλα λιμάνια η ανάπτυξη των υποδομών βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Ακόμη και όπου υπάρχουν διαθέσιμες συνδέσεις, αρκετά πλοία δεν ηλεκτροδοτούνται πάντοτε από την ξηρά.

Βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας

Η NABU καταγράφει πρόοδο και στην ενεργειακή αποδοτικότητα των πλοίων. Η κατανάλωση καυσίμου περιορίζεται μέσω καλύτερης διαχείρισης της ενέργειας, βελτιστοποίησης των δρομολογίων, μείωσης της ταχύτητας και παρεμβάσεων στη μορφή της γάστρας και στις προπέλες.

Σε ορισμένα πλοία χρησιμοποιούνται συστήματα φυσαλίδων αέρα κάτω από τη γάστρα, τα οποία μειώνουν την αντίσταση τριβής και, κατά συνέπεια, την κατανάλωση καυσίμου. Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας για την υποβοήθηση των κύριων μηχανών. Τέτοιες εφαρμογές συναντώνται σε ορισμένα πλοία της Ponant, ενώ σχέδια για νέα πλοία με αιολική υποβοήθηση διαθέτουν, μεταξύ άλλων, οι Havila, Hurtigruten και Ponant.

Μπαταρίες χρησιμοποιούνται σε ορισμένα πλοία των AIDA Cruises, Havila, Hurtigruten, HX Expeditions, Ponant και Royal Caribbean. Οι κυψέλες καυσίμου παραμένουν ακόμη πιο σπάνιες, με τη NABU να αναφέρει ως παράδειγμα την MSC.

Οι τεχνολογίες αυτές χρησιμοποιούνται μέχρι στιγμής κυρίως υποστηρικτικά, για την κάλυψη αιχμών ζήτησης ισχύος και τη μείωση του φορτίου των κύριων μηχανών, ιδιαίτερα κατά τους ελιγμούς. Το 2026, σύμφωνα με τη NABU, γερμανικό ναυπηγείο παρουσίασε το πρώτο σχέδιο μεγάλου, πλήρως ηλεκτρικού κρουαζιερόπλοιου, χωρίς όμως να έχει ακόμη δοθεί σχετική παραγγελία από εταιρεία.

Μεγάλες αποκλίσεις στις εκπομπές ανά επιβάτη

Παρά τη γενική βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, οι διαφορές μεταξύ των εταιρειών παραμένουν πολύ μεγάλες. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία για την ευρωπαϊκή αγορά από το σύστημα THETIS-MRV, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2025 κυμάνθηκαν, ανάλογα με την εταιρεία, από λιγότερα από 200 έως περισσότερα από 1.200 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα ανά επιβατοχιλιόμετρο – διαφορά μεγαλύτερη του εξαπλάσιου.

Η NABU διευκρινίζει ότι τα ευρωπαϊκά δεδομένα δεν αποτυπώνουν το σύνολο των εκπομπών των εταιρειών που δραστηριοποιούνται και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθώς, όμως, δεν υπάρχουν αντίστοιχα ολοκληρωμένα δημόσια στοιχεία σε παγκόσμιο επίπεδο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένδειξη των τάσεων.

Από τη σύγκριση των ευρωπαϊκών δεδομένων του 2024 και του 2025, η οργάνωση δεν διαπιστώνει σαφή, ενιαία τάση μείωσης των συνολικών εκπομπών. Οι μεταβολές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των εταιρειών και συχνά επηρεάζονται από την αγορά, την πώληση ή την ένταξη νέων πλοίων στους στόλους.

Κανένα πλοίο με φίλτρο σωματιδίων αιθάλης

Στο πεδίο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, περίπου οι μισές εταιρείες μειώνουν σε ολόκληρο τον στόλο τους τις εκπομπές οξειδίων του αζώτου, είτε μέσω συστημάτων επεξεργασίας καυσαερίων είτε με τη χρήση καθαρότερων καυσίμων.

Αντίθετα, κατά τη NABU, η αντιμετώπιση των εκπομπών αιθάλης παραμένει ανεπαρκής. Η οργάνωση αναφέρει ότι κανένα από τα πλοία που καλύπτει η αξιολόγηση δεν διαθέτει φίλτρο σωματιδίων αιθάλης.

Τα οξείδια του αζώτου και η αιθάλη επιβαρύνουν την ποιότητα του αέρα και, σύμφωνα με τη NABU, δημιουργούν κινδύνους ιδιαίτερα για τους κατοίκους των παράκτιων περιοχών. Η αιθάλη συμβάλλει επίσης στη θέρμανση του πλανήτη, καθώς τα μαύρα σωματίδια απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στις αρκτικές περιοχές, όπου η εναπόθεσή τους στο χιόνι και στους πάγους μειώνει την ανακλαστικότητα της επιφάνειας και επιταχύνει την τήξη.

Ο στόχος για το 2050 και το βασικό κενό

Όλες οι εταιρείες που εξετάστηκαν εξακολουθούν να δηλώνουν ότι επιδιώκουν καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050. Σύμφωνα με τη NABU, όμως, ελάχιστες παρουσιάζουν σχέδια για την επίτευξη αυτού του στόχου νωρίτερα.

Το τελικό συμπέρασμα της κατάταξης είναι ότι η κρουαζιέρα σημειώνει μικρή πρόοδο στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην ηλεκτροδότηση από την ξηρά, αλλά η βασική πρόκληση παραμένει άλυτη: η σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.

Η NABU υποστηρίζει ότι οι τεχνικές δυνατότητες για ουσιαστική απανθρακοποίηση υπάρχουν, αλλά απαιτούνται συγκεκριμένες επενδύσεις σε κλιματικά ουδέτερα συστήματα πρόωσης και πλοία ικανά να χρησιμοποιούν ανανεώσιμα συνθετικά καύσιμα.