Δύο νέες ειδικές διατάξεις παροχής νερού για είδη της άγριας πανίδας εγκατέστησε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης – Πανεπιστήμιο Κρήτης σε ορεινές περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Κρήτης, ενισχύοντας το δίκτυο που έχει δημιουργηθεί για την προστασία ενδημικών και μεταναστευτικών πτηνών από τις αυξανόμενες πιέσεις της κλιματικής κρίσης και των αλλαγών στις χρήσεις γης.
Η εγκατάσταση ολοκληρώθηκε στις αρχές της άνοιξης του 2026, ανεβάζοντας σε πέντε τον συνολικό αριθμό των αντίστοιχων συστημάτων που έχουν τοποθετηθεί στην Κρήτη.
Οι δύο νέες ποτίστρες εγκαταστάθηκαν στους ορεινούς όγκους των Αστερουσίων και της Δίκτης, σε περιοχές όπου καταγράφεται υψηλή συγκέντρωση πτωματοφάγων αρπακτικών πτηνών, όπως το όρνιο (Gyps fulvus) και ο γυπαετός (Gypaetus barbatus). Οι συγκεκριμένες θέσεις βρίσκονται, παράλληλα, κοντά σε μεταναστευτικούς διαδρόμους αποδημητικών πουλιών.
Πώς λειτουργούν οι ειδικές διατάξεις
Κάθε διάταξη αποτελείται από έναν μεταλλικό συλλέκτη βρόχινου νερού, ο οποίος συνδέεται με δεξαμενή αποθήκευσης, καθώς και από ειδικά κατασκευασμένη κοιλότητα ύδρευσης με ρυθμιζόμενη παροχή.
Η λειτουργία των συστημάτων παρακολουθείται διαδικτυακά με κάμερες ημερήσιας και νυχτερινής λήψης. Το οπτικό υλικό που συγκεντρώνεται επιτρέπει στους επιστήμονες να ταυτοποιούν τα είδη της άγριας πανίδας που επισκέπτονται τις ποτίστρες και να αξιολογούν τη χρησιμότητα της παρέμβασης.
Σύμφωνα με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, τα βίντεο που έχουν καταγραφεί τεκμηριώνουν τη χρήση και την ωφέλεια των εγκαταστάσεων για την άγρια πανίδα.
Η κλιματική κρίση περιορίζει τα διαθέσιμα νερά
Όπως επισημαίνεται, η ανάγκη για τέτοιες παρεμβάσεις έχει καταστεί περισσότερο εμφανής τα τελευταία χρόνια. Οι σχετικά άνυδροι χειμώνες και η έλλειψη επιφανειακών νερών στους ορεινούς όγκους, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στις χρήσεις γης και την επέκταση ενεργειακών και τουριστικών υποδομών στον ζωτικό χώρο της άγριας πανίδας, ασκούν πρόσθετες πιέσεις στα οικοσυστήματα της Κρήτης.
Κατά το Μουσείο, οι συνθήκες αυτές έχουν συμβάλει, σε έναν βαθμό, στην αύξηση περιστατικών εξάντλησης και θανάτου ενδημικών και μεταναστευτικών πτηνών.
Ανάγκη για συνολικό πλαίσιο προστασίας
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης υπογραμμίζει ότι η εγκατάσταση ποτιστρών αποτελεί χρήσιμη, αλλά αποσπασματική παρέμβαση και δεν μπορεί να υποκαταστήσει ένα ολοκληρωμένο και δεσμευτικό πλαίσιο προστασίας των ευαίσθητων οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα, παρά τους περιορισμούς που εισάγουν τα νέα χωροταξικά πλαίσια για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά ως προς την ουσιαστική προστασία του ζωτικού χώρου της άγριας πανίδας.
Ειδικότερα, όπως αναφέρεται, οι προβλέψεις για τις προστατευόμενες περιοχές δεν αποκλείουν την επέκταση ή τη δημιουργία νέων τουριστικών και ενεργειακών υποδομών. Στην περίπτωση του χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ, το Μουσείο επισημαίνει ως αδυναμίες την απουσία αναδρομικής ισχύος και την ανεπαρκή συνεκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων από υφιστάμενα και νέα έργα.
Για τον λόγο αυτό, τονίζεται ότι η προστασία της άγριας πανίδας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε επιμέρους δράσεις υποστήριξης, αλλά απαιτεί σαφείς και δεσμευτικούς κανόνες, οι οποίοι θα αποτρέπουν την περαιτέρω υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και των ενδιαιτημάτων της.
Χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη
Οι ειδικές διατάξεις παροχής νερού κατασκευάστηκαν και εγκαταστάθηκαν από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης – Πανεπιστήμιο Κρήτης, με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη.
Τα πλάνα στα οποία εμφανίζονται γύπες προέρχονται από κάμερα τοποθετημένη σε ποτίστρα που κατασκευάστηκε το 2025 στην περιοχή της Θρυπτής. Η συγκεκριμένη θέση απέχει λίγα χιλιόμετρα από τους αιολικούς σταθμούς που έχουν λάβει άδεια παραγωγής στις περιοχές Μπέμπονας και Καβούσι.
Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τον Κωστή Δαμιανάκη, διδάκτορα Βιολογίας και εξωτερικό συνεργάτη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης – Πανεπιστημίου Κρήτης, στο τηλέφωνο 698 804 1135.
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter