Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν. 5306/2026) η φέρουσα ικανότητα ενός χωρικού συστήματος αφορά στα μέγιστα ανεκτά όρια επιβαρύνσεων ή/και μεταβολών των συνθηκών που επικρατούν σε αυτό, πέραν των οποίων παύει να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία που διαβιεί σε αυτό, με αποτέλεσμα να προκαλούνται υπέρμετρες ή μη αναστρέψιμες φθορές στο φυσικό περιβάλλον και να ασκούνται αρνητικές πιέσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον και στην κοινωνία.
Ειδικότερα μάλιστα (άρθρο 2 του ν.4582/2018) ορίζεται ότι η φέρουσα ικανότητα τουρισμού είναι ο μέγιστος αριθμός τουριστών – επισκεπτών που μπορεί να φιλοξενήσει ένας τουριστικός προορισμός με τις εκάστοτε τουριστικές εγκαταστάσεις και υποδομές του χωρίς να προκαλείται καταστροφή του φυσικού ή δομημένου περιβάλλοντος και υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ικανοποίηση της τοπικής κοινωνίας και των επισκεπτών τουριστών.
Κατά τη φάση της διαβούλευσης του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου Τουρισμού, το 2023, το ΤΕΕ Τμήμα Δυτικής Κρήτης παρενέβη με το θεσμικό του ρόλο αναδεικνύοντας την ανάγκη όπως το Πλαίσιο να καθορίσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα ενεργειών ώστε να εξασφαλίζεται η υποχρεωτική εκπόνηση μελετών εκτίμησης τουριστικής φέρουσας ικανότητας ανά Περιφέρεια και η υποχρεωτική εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών για τους τουριστικούς προορισμούς που περιλαμβάνει. Να εξασφαλίζεται δηλαδή και η ενεργή και ισότιμη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων σε τοπικό επίπεδο.
Το εγκεκριμένο πλέον Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού (ΦΕΚ Δ’ 658/2026) προβλέπει ότι κατά την εκπόνηση μελετών πολεοδομικού σχεδιασμού Α’ επιπέδου [Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια κ.ά.], καθώς και για την αναθεώρηση ή τροποποίηση αυτών, απαιτείται η τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας μέσω Έκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας για τις Δημοτικές Ενότητες (Δ.Ε.) που εντάσσονται στις Κατηγορίες (Α), (Β) και τις ομάδες Ι και ΙΙ των Νησιών.
Ανάλογη διαδικασία τεκμηρίωσης απαιτείται επίσης και για τη χωροθέτηση και αδειοδότηση μεμονωμένης τουριστικής μονάδας:
α) Τουριστικών καταλυμάτων άνω των πενήντα (50) κλινών, σε Δ.Ε. με μόνιμο πληθυσμό μικρότερο των τριών χιλιάδων (3.000) κατοίκων, καθώς και στις Δ.Ε. που εντάσσονται στις κατηγορίες (Α), (Β) και (Γ).
β) Τουριστικών καταλυμάτων άνω των εκατόν πενήντα (150) κλινών σε περιοχές με μόνιμο πληθυσμό μεγαλύτερο των τριών χιλιάδων (3.000) κατοίκων και στις Δ.Ε. όλων των κατηγοριών.
Προβλέπεται μάλιστα χαρακτηριστικά ότι προκειμένου για τη χωροθέτηση και αδειοδότηση των προαναφερόμενων μεμονωμένων τουριστικών μονάδων απαιτείται η ένταξη στον μηχανισμό παρακολούθησης της τεκμηρίωσης από τον επενδυτή της φέρουσας ικανότητας, μέσω Έκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας (ΕκΕΦΙ) για τον τουρισμό, η οποία εξετάζει κατ’ ελάχιστον την περιοχή στην οποία διαμορφώνονται συνθήκες επιβαρύνσεων και πιέσεων από τη λειτουργία του τουριστικού καταλύματος.
Πλέον αυτών το εγκεκριμένο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού περιλαμβάνει (μεταξύ άλλων):
– Την εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών στις Δ.Ε. των κατηγοριών (Α), (Β) και (Γ).
– Την εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών, που θα συμπεριλάβουν τις ευρύτερες περιοχές των πυλών κρουαζιέρας, καθώς και τη διαχείριση των επισκεπτών κρουαζιέρας (με σκοπό αφενός τη βέλτιστη εξυπηρέτησή τους και αφετέρου την προστασία του προορισμού από τις ταυτόχρονες αφίξεις κρουαζιερόπλοιων που εξαντλούν τα όρια των διαθέσιμων υποδομών). Σε περιοχές με αυξημένες τουριστικές πιέσεις, τα σχέδια αυτά πρέπει να προβλέπουν ποσοτικά όρια για την ταυτόχρονη παρουσία κρουαζιερόπλοιων.
– Την εφαρμογή Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών σε εντός σχεδίου περιοχές με μεγάλη πυκνότητα τουριστικών καταλυμάτων ή/και υποδομών και συμπληρωματικών δραστηριοτήτων.
– Την εναρμόνιση των ισχυόντων σχεδίων πρώτου πολεοδομικού επιπέδου (ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ, ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.) καθώς και των αντίστοιχων σε εξέλιξη μελετών.
Να επισημανθεί ότι για τα Χανιά η κατάταξη των Δημοτικών Ενοτήτων έχει ως εξής:
| ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ | ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ |
| ΝΕΑΣ ΚΥΔΩΝΙΑΣ | Α |
| ΧΑΝΙΩΝ | Β |
| ΑΡΜΕΝΩΝ | Β |
| ΒΑΜΟΥ | Β |
| ΓΕΩΡΓΙΟΥΠΟΛΕΩΣ | Β |
| ΠΛΑΤΑΝΙΑ | Β |
| ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΥ | Γ |
| ΣΟΥΔΑΣ | Γ |
| ΠΕΛΕΚΑΝΟΥ | Γ |
| ΚΙΣΑΜΟΥ | Γ |
| ΜΥΘΗΜΝΗΣ | Γ |
| ΚΟΛΥΜΒΑΡΙΟΥ | Γ |
| ΘΕΡΙΣΟΥ | Δ |
| ΚΡΥΟΝΕΡΙΔΑΣ | Δ |
| ΦΡΕ | Δ |
| ΓΑΥΔΟΥ | Δ |
| ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΣΕΛΙΝΟΥ | Δ |
| ΚΑΝΤΑΝΟΥ | Δ |
| ΙΝΑΧΩΡΙΟΥ | Δ |
| ΒΟΥΚΟΛΙΩΝ | Δ |
| ΜΟΥΣΟΥΡΩΝ | Δ |
| ΣΦΑΚΙΩΝ | Δ |
| ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ | Ε |
| ΚΕΡΑΜΕΙΩΝ | Ε |
| ΑΣΗ ΓΩΝΙΑΣ | Ε |
Όπου:
| (Α) | Ελεγχόμενης ανάπτυξης. |
| (Β) | Αναπτυγμένες. |
| (Γ) | Αναπτυσσόμενες. |
| (Δ) | Πρώιμης ανάπτυξης. |
| (Ε) | Περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης. |
Προκύπτει λοιπόν από τα παραπάνω ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ήδη τα εργαλεία τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά ώστε ένας τουριστικός προορισμός με τις εκάστοτε τουριστικές εγκαταστάσεις και υποδομές του να μπορεί να υφίσταται χωρίς να προκαλείται καταστροφή του φυσικού ή δομημένου περιβάλλοντος και υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ικανοποίηση της τοπικής κοινωνίας και των επισκεπτών τουριστών.
Το θέμα είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση εκ μέρους της κυβέρνησης, των εμπλεκόμενων υπηρεσιών αλλά κυρίως των Δήμων, αφού αφουγκραστούν τη βούληση της κάθε τοπικής κοινωνίας. να θέσουν τις κατάλληλες προδιαγραφές των απαιτούμενων μελετών και σχεδίων διαχείρισης, να τις χρηματοδοτήσουν και να προχωρήσουν στην εκπόνησή τους.
Ειδικά για τον Δήμο Χανίων στον οποίο καθυστερεί ακόμη η εκπόνηση ΤΠΣ προκύπτει πλέον και τυπικά η υποχρέωση άμεσης συμμόρφωσης με τα προβλεπόμενα στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Δηλαδή στην τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας μέσω Έκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας στις Δημοτικές Ενότητες Νέας Κυδωνίας και Χανίων καθώς και στην εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών στις Δημοτικές Ενότητες Νέας Κυδωνίας, Χανίων, Ακρωτηρίου και Σούδας.
Οι υπόλοιποι Δήμοι στους οποίους εκπονούνται ήδη ΤΠΣ και δεν έχουν ολοκληρωθεί θα πρέπει πλέον να αναζητήσουν, με ευθύνη των αρμόδιων Υπουργείων, τη χρηματοδότηση για να εκπονηθούν οι αντίστοιχες απαιτούμενες μελέτες οι οποίες και θα πρέπει να συμπεριληφθούν στα ΤΠΣ προκειμένου αυτά να θεσμοθετηθούν. Πέραν αυτών εξυπακούεται και η υποχρέωση πλέον των εμπλεκόμενων υπηρεσιών να τηρούν το εγκεκριμένο Πλαίσιο Τουρισμού κατά τη διαδικασία χωροθέτησης και αδειοδότησης των μεμονωμένων τουριστικών μονάδων των κατηγοριών που προαναφέρθηκαν.
* Ο κ. Φώτης Καζάσης είναι πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ/ΤΔΚ
Φωτογραφία: Λαφονήσι Χανίων, Μάιος 2025 – Πηγή: Vagelis Despotakis
Ακολουθήστε το HANIA.news στο Facebook και στο Twitter